Việt Nam lần đầu có không gian triển lãm tại Venice Art Biennale lần thứ 61
Lần đầu tiên trong lịch sử sự kiện nghệ thuật quan trọng toàn cầu Venice Art Biennale, Việt Nam sẽ có không gian triển lãm của riêng mình tại Venice Art Biennale lần thứ 61 vào tháng 5 tới đây. Sự kiện không chỉ phản ánh chuyển động sâu sắc của nghệ thuật Việt Nam trong tiến trình hội nhập toàn cầu, mà còn hứa hẹn đưa giới mộ điệu quốc tế đến gần hơn tới những tác phẩm và nghệ sĩ Việt Nam.
“In Minor Keys”
Khác với nhiều kỳ Biennale trước vốn thiên về quy mô và thị giác áp đảo, phiên bản lần thứ 61 của Venice Biennale lựa chọn một hướng đi gần như đối lập hướng đến sự tiết chế, trầm lắng và giàu nội quan hơn. Dưới tầm nhìn của giám tuyển Koyo Kouoh, chủ đề “In Minor Keys” giới thiệu một phương pháp tiếp cận nghệ thuật đương đại độc đáo.
Trải dài từ Giardini đến Arsenale tại Venice (nước Ý), Biennale 2026 quy tụ 111 nghệ sĩ từ nhiều khu vực địa lý khác nhau. Tuy nhiên, thay vì nhấn mạnh sự khác biệt, Kouoh xây dựng một “địa lý cộng hưởng” và là giao điểm gặp gỡ giữa các thực hành nghệ thuật từ nhiều thành phố trên thế giới Salvador, Dakar hay Beirut trong những mối liên hệ tinh tế về ký ức, vật chất và trải nghiệm.
Bốn trục ý niệm xuyên suốt gồm “đền thờ”, “tĩnh tại”, “đoàn di hành” và “trường học” cho thấy một nỗ lực đưa nghệ thuật trở về với vai trò nguyên bản. hông chỉ để nhìn, mà để cảm, để nhớ, và để kết nối. Đặc biệt, việc Biennale vẫn tiếp tục triển khai dự án sau khi Koyo Kouoh qua đời càng khiến kỳ triển lãm này mang thêm một lớp ý nghĩa nữa, nhấn mạnh vào sự tiếp nối của một tư duy còn dang dở, và cởi mở cho những cuộc đối thoại cũng như khám phá nối dài.
Trong bối cảnh ấy, những thực hành nghệ thuật thiên về chiều sâu lịch sử, ký ức và bản sắc, vốn là thế mạnh của nhiều nghệ sĩ châu Á, trong đó có Việt Nam, trở nên đặc biệt phù hợp.
Không gian triển lãm Việt Nam
Lần đầu tiên, Việt Nam sẽ sở hữu một không gian triển lãm riêng trong khuôn khổ Biennale. Địa điểm được lựa chọn là Cung điện Ca' Giustinian Faccanon, một công trình lịch sử vừa được trùng tu và đưa vào vận hành trở lại.
Với diện tích khoảng 1.100 m², không gian này mang tính biểu tượng của sự giao thoa giữa lịch sử Venice và nghệ thuật đương đại, giữa kiến trúc Gothic cổ điển và những thực hành sáng tạo mới. Dưới sự quản lý của Art Events, đây sẽ là nơi khởi đầu cho các dự án quốc tế, trong đó triển lãm Việt Nam đóng vai trò mở màn.
Triển lãm mang tên “Art in the Global Stream”, do giám tuyển Đỗ Tường Linh thực hiện, không tiếp cận nghệ thuật Việt Nam như một thực thể tách biệt, mà đặt nó vào dòng chảy chung của thế giới. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi thay vì nhấn mạnh “bản sắc quốc gia” theo cách cố định, triển lãm hướng đến việc đặt câu hỏi rằng liệu nghệ thuật Việt Nam đang ở đâu trong những vấn đề toàn cầu như ký ức hậu thuộc địa, biến đổi xã hội hay các cấu trúc quyền lực?
Chính cách tiếp cận này giúp không gian Việt Nam không bị “đóng khung” như một pavilion mang tính giới thiệu, mà trở thành một điểm đối thoại thực sự. Nó phản ánh một bước chuyển từ hiện diện mang tính biểu tượng sang tham gia mang tính cấu trúc trong hệ sinh thái nghệ thuật quốc tế.
Đại diện Việt Nam trong dòng chảy nghệ thuật toàn cầu
Song song với không gian triển lãm, sự hiện diện của nghệ sĩ Tuấn Andrew Nguyễn trong danh sách 111 nghệ sĩ chính thức của Biennale là một dấu mốc quan trọng. Là đại diện Việt Nam duy nhất tại triển lãm trung tâm, Tuấn Andrew Nguyễn mang đến một thực hành nghệ thuật đã được định hình rõ rệt trên trường quốc tế. Nghệ sĩ gốc Việt sinh năm 1976 hoạt động giữa Việt Nam và quốc tế, với các tác phẩm trải dài từ video, sắp đặt đến điêu khắc.
Điểm đặc biệt trong thực hành của anh là khả năng đan xen giữa hư cấu và hiện thực, từ đó tái cấu trúc các câu chuyện lịch sử. Thay vì kể lại quá khứ như một dữ kiện, anh đặt nó vào trạng thái mở nơi ký ức có thể bị bóp méo, tái diễn giải hoặc thậm chí bị phản kháng. Chính điều này khiến tác phẩm của anh phù hợp với tinh thần “In Minor Keys”. Trước Biennale 2026, anh đã tham gia nhiều sự kiện lớn như Whitney Biennial hay Sharjah Biennial, đồng thời từng góp mặt tại Venice Biennale 2015.
Bên cạnh đó, những tiền đề từ các nghệ sĩ như Lê Hữu Hiếu (người từng được mời tham dự Biennale 2023) cũng góp phần tạo nên một thế hệ nghệ sĩ Việt có khả năng tiếp cận và đối thoại quốc tế một cách chủ động hơn. Sự kiện Việt Nam xuất hiện tại Venice Art Biennale lần thứ 61 đánh dấu sự chuyển dịch từ những nỗ lực cá nhân rời rạc sang một sự hiện diện có tổ chức, có chiến lược và có chiều sâu.
Trong một Biennale đề cao sự tĩnh tại và những cộng hưởng tinh tế, nghệ thuật Việt Nam, với lịch sử phức tạp và trải nghiệm xã hội đa tầng, có cơ hội tạo nên tiếng nói riêng, hứa hẹn mang đến những điểm nhìn mới cho công chúng quốc tế về nghệ thuật Việt Nam - một nền nghệ thuật đa dạng và giàu bản sắc.