Từ “Michael”, liệu điện ảnh có thể viết lại hình ảnh một nghệ sĩ?

Từng được cho là không thể thực hiện, phim tiểu sử Michael vẫn ra đời và tạo nhiều ý kiến trái chiều. Dù chưa tạo đột phá cho dòng phim tiểu sử, tác phẩm vẫn gợi lại câu hỏi quen thuộc về khả năng điện ảnh thay đổi cách công chúng nhìn nhận một nghệ sĩ.

Ra mắt sau 17 năm kể từ khi Michael Jackson qua đời, Michael - bộ phim tiểu sử về “ông hoàng nhạc pop” đã nhanh chóng tạo làn sóng tranh luận mạnh mẽ. Thay vì chỉ xoay quanh các tranh cãi trong quá khứ, tác phẩm được kỳ vọng mang đến góc nhìn đa chiều hơn về con người lẫn sự nghiệp của ông. Đồng thời, tác phẩm cũng đặt ra câu hỏi: Liệu sức mạnh của điện ảnh có đủ để khiến công chúng nhìn lại một nghệ sĩ từng bị định kiến bao phủ.

Phim tiểu sử về Michael Jackson gây chia rẽ giới phê bình và khán giả.

Từ những tranh luận của Michael

Nội dung Michael theo chân hành trình của Michael Jackson từ thời thơ ấu đến khi vươn lên đỉnh cao danh vọng, dừng lại trước những tranh cãi lớn trong đời tư. Cách tiếp cận này giúp mạch kể gọn gàng, tập trung vào tài năng và ảnh hưởng văn hoá của ông, đồng thời tôn vinh các đóng góp mang tính biểu tượng trong âm nhạc đại chúng. Những màn trình diễn kinh điển được tái hiện công phu, tạo điểm nhấn cảm xúc và phần nào khơi lại hào quang sân khấu từng làm nên danh xưng “ông hoàng nhạc pop". Diễn xuất của Jaafar Jackson cũng được đánh giá tốt, không quá kỹ thuật mà giữ được cảm xúc, giúp nhân vật trở nên gần gũi hơn với khán giả.

Tuy nhiên, những điểm sáng này khó bù đắp hạn chế từ kịch bản khi nhiều lát cắt quan trọng chưa được khai thác đến cùng. Việc lược bỏ hoặc chỉ gợi nhẹ các góc khuất khiến câu chuyện còn thiếu chiều sâu, đặc biệt với một nhân vật nhiều biến động như Michael Jackson. Một số ý kiến cho rằng phim dừng lại ở mức tái hiện một phần thay vì khắc hoạ trọn vẹn chân dung phức tạp của một biểu tượng toàn cầu. Sự an toàn trong cách kể chuyện cũng khiến phim chưa thể phá vỡ các định kiến sẵn có về nhân vật chính cũng như dòng phim tiểu sử, khiến kỳ vọng của một bộ phận khán giả được đáp ứng trọn vẹn.

Phim có nhiều điểm sáng nhưng vẫn còn hạn chế.

Dù chưa đạt kỳ vọng, Michael vẫn có giá trị nhất định khi khơi lại đối thoại về cách công chúng nhìn nhận một nghệ sĩ: Giữa tài năng, đời tư và di sản. Phản ứng trái chiều từ giới phê bình cho thấy dòng phim tiểu sử vẫn có chỗ đứng, nhưng ngày nay không chỉ dừng ở việc kể lại cuộc đời nghệ sĩ, mà còn là phép thử về trách nhiệm và cách tiếp cận sự thật.

Ranh giới giữa tôn vinh và “tẩy trắng”

Một trong những thách thức lớn nhất của phim tiểu sử là ranh giới mong manh giữa tôn vinh nghệ sĩ và làm sai lệch quá khứ. Với Michael, vấn đề này càng nhạy cảm khi nhân vật trung tâm là Michael Jackson, một biểu tượng âm nhạc đồng thời gắn với nhiều tranh cãi. Khán giả ngày nay không chỉ tìm kiếm một câu chuyện hấp dẫn mà còn kỳ vọng vào sự trung thực, trong khi quá trình sản xuất thường chịu ảnh hưởng từ các bên liên quan, khiến việc cân bằng trở nên khó khăn.

Michael gặp nhiều thách thức trong quá trình xây dựng kịch bản.

Thực tế, phim tiểu sử luôn phải đối mặt với bài toán này và không phải dự án nào cũng thành công. Đơn cử, Bohemian Rhapsody từng chọn cách ưu tiên hành trình sự nghiệp của ban nhạc Queen, đồng thời làm nhẹ các xung đột liên quan đến đời tư Freddie Mercury. Bộ phim thắng về thương mại lẫn giải thưởng nhưng vẫn bị chỉ trích vì xu hướng “tẩy trắng”.

Ngược lại, một số tác phẩm đi sâu khai thác scandal lại bị xem là giật gân, đặt nặng yếu tố gây sốc hơn giá trị nghệ thuật. Blonde (2022) về Marilyn Monroe là ví dụ điển hình. Phim dồn dập khắc họa bạo lực tình dục, chấn thương tâm lý và bi kịch cá nhân một cách cực đoan, bị tố khai thác nỗi đau của nạn nhân để tạo tranh cãi thay vì tôn trọng con người thật. Sự sáng tạo vì thế trở thành con dao hai lưỡi, vừa tạo dấu ấn riêng vừa tiềm ẩn rủi ro gây phản ứng trái chiều.

Blonde kể về Marilyn Monroe từng bị đánh giá tiêu cực.

Liệu phim có thể thay đổi cách nhìn về một nghệ sĩ?

Sự bùng nổ của Internet và mạng xã hội đã thay đổi cách khán giả tìm hiểu một người nổi tiếng. Họ dễ dàng đối chiếu nhiều nguồn thông tin, thay vì chỉ phụ thuộc vào những gì được thấy trong phim tiểu sử. Do đó, tranh luận gần như có thể bùng nổ ngay lập tức, nhất là khi đạo diễn đưa vào những góc nhìn chủ quan nhằm tạo bản sắc riêng hơn là bám sát tính trung thực.

Dẫu vậy, một số sáng tạo vẫn được ghi nhận, đặc biệt khi bộ phim có khả năng làm mới cách nhìn về những câu chuyện quen thuộc. Đơn cử, I, Tonya từng góp phần thay đổi định kiến về nhân vật chính Tonya Harding: Từ hình ảnh kẻ phản diện trong scandal thể thao thành một nhân vật chịu tác động của hoàn cảnh và hệ thống. Tương tự, Elvis cũng mở ra nhiều điều chưa biết về áp lực danh tiếng và bi kịch của Elvis Presley, đặc biệt giúp khán giả trẻ đồng cảm hơn với ông.

Ngược lại, Elvis được ca ngợi vì sáng tạo hợp lý.

Trở lại với Michael, bộ phim khó có thể đưa ra một kết luận dứt khoát về ông hoàng nhạc pop mà chủ yếu mang đến một góc nhìn mới. Thay vì định hướng đúng hay sai, tác phẩm cho phép mỗi người xem tự có câu trả lời riêng về thần tượng của mình. Giá trị của Michael không nằm ở việc minh oan hay kết tội, mà ở khả năng đặt lại những câu hỏi về cách đánh giá một nghệ sĩ, thậm chí là những vẫn đề không ai dám đề cập. Đó là giới hạn, nhưng cũng là sức mạnh của điện ảnh khi không ngần ngại tiếp cận và viết lại cuộc đời của những nhân vật đã trở thành biểu tượng.