Trò chuyện cùng Kiến trúc sư Vũ Đức Chiến - nhà sáng lập Urban Sketchers Vietnam

Vũ Đức Chiến đến với nghề kiến trúc tựa như mối nhân duyên tiền định. Thuở bé, cả nhà đã thấy anh có đến tận 9 hoa tay. Người xưa quan niệm, ai có nhiều hoa tay là đong đầy năng khiếu nghệ thuật. Vì vậy ngay từ 6 tuổi, cậu bé Chiến đã được ba mẹ cho đi học vẽ ở nhà văn hóa, như một sự bổ túc ngoài giờ học vẽ tĩnh vật và phong cảnh trên trường.

Mê vẽ, nên từ lúc còn là cậu bé con học cấp 1 đến khi thành chàng thư sinh cấp 3, cứ có thời gian là anh vẽ. Vũ Đức Chiến vẽ thế giới xung quanh mình. Anh vẽ truyện tranh, vẽ báo tường và cả các nhân vật lịch sử mà mình ngưỡng mộ. "Chắc đó cũng là duyên. Càng làm nghề càng thấy yêu hơn sự lựa chọn của mình, thấy Kiến trúc quả là bộ môn của nghệ thuật, kỹ thuật và khoa học", kiến trúc sư Vũ Đức Chiến chiêm nghiệm về con đường mà mình đã chọn.

Bước chân vào giảng đường đại học, anh lại một lần nữa "phải lòng" vẽ ký họa (Sketch). Môn học "vẽ ghi" này tiếp tục mở ra những tháng ngày lang thang đi vẽ không gian đô thị, những ngôi nhà cổ, nhà cũ ở 36 phố phường Thủ đô. Có bức tranh anh ký họa xong rồi đem tặng bạn bè. Có lúc anh lại dành thời gian truyền cảm hứng và hướng dẫn cho mọi người trong những buổi hẹn hò đi vẽ ký họa.

Có lần, khi đang tìm kiếm thông tin trên Internet, anh vô tình phát hiện khái niệm Urban Sketch (Ký họa đô thị) và một cộng đồng ký họa quốc tế. Xuất phát từ thông điệp kêu gọi mọi người dành mỗi cuối tuần ở công viên, bảo tàng, công trình có giá trị về kiến trúc, đô thị, cảnh quan để cùng nhau ký họa tại chỗ, và người chưa biết ký họa sẽ được nhóm có kinh nghiệm hướng dẫn,... Urban Sketchers quốc tế đã ra đời ở nước Mỹ như thế, trước khi lan tỏa đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Vào năm 2012, Urban Sketchers hầu như chưa từng được biết đến tại Việt Nam. Điều này càng thôi thúc Vũ Đức Chiến mang sân chơi này về với cộng đồng trong nước. Urban Sketchers Việt Nam ra đời, nhanh chóng thu hút những người yêu kiến trúc tại Việt Nam. Chỉ sau 4 năm thành lập, Urban Sketchers Vietnam đã được công nhận là thành viên chính thức trên thế giới và các sự kiện tổ chức tại Việt Nam cũng được đăng tải trên website Urban Sketchers toàn cầu.

Sau hơn một thập kỷ thành lập đến nay, Urban Sketchers Vietnam vẫn đang lan tỏa tình yêu dành cho vẻ đẹp đô thị và di sản kiến trúc, không ngừng kết nối với thế giới thông qua những bức vẽ ký họa về các công trình kiến trúc mang giá trị văn hóa của Việt Nam, với mong muốn giữ gìn và bảo tồn di sản kiến trúc có giá trị lịch sử, vốn đang mai một dần theo thời gian; đồng thời cũng mở ra những hành trình giàu trải nghiệm cho các thành viên cùng chung đam mê ký họa.

Những chuyến giao lưu với bạn bè thế giới qua các sự kiện trong nước và ở nước ngoài đọng lại trong anh điều gì dưới góc nhìn của người gầy dựng một cộng đồng ký họa tại Việt Nam?

Tôi nhớ mãi hành trình Penang năm 2014. Đó là chuyến đi quốc tế đầu tiên nhóm lấy tên Urban Sketchers Vietnam. Khi ấy cộng đồng ký họa Châu Á đã rất vui mừng chào đón một thành viên mới nhưng rất năng động và tích cực giao lưu, kết nối cộng đồng lớn mạnh hơn. Tuy Urban Sketchers Vietnam chỉ góp mặt với số ít thành viên, điều quan trọng là chúng tôi đã có cơ hội kết nối với cả một cộng đồng ký họa châu Á và toàn cầu.

"Chúng tôi quan niệm rằng, càng đi, càng trao đổi, sẽ càng mở ra những kết nối, lan tỏa và chia sẻ. Chúng ta sẽ học hỏi được nhiều điều từ những người mà mình gặp gỡ, từ các tổ chức và quốc gia mà mình hội ngộ."

Sau mỗi chuyến đi, các thành viên chủ động trao đổi và kết nối với nhau qua mạng xã hội, chia sẻ những bức vẽ, sự kiện, buổi trò chuyện nghệ thuật và cả các chuyến đi du lịch kết hợp ký họa. Từ đó mới thấy, phong trào ký họa ở nhiều quốc giá đã phát triển rất tốt, được tổ chức chuyên nghiệp và có sức lan tỏa rộng khắp. Tôi đã rất ngạc nhiên khi biết một bác sĩ đa khoa ở Bangkok, một nhân viên truyền thông ở Singapore, hay một người làm nhân viên ngân hàng ở Tokyo đều có thể vẽ như họa sĩ chuyên nghiệp.

"Cái hồn của bức ký họa, là chúng được vẽ tại chỗ, được vẽ cái mà người vẽ cảm nhận, nhìn nhận với cảm xúc của người đó, và trung thực với những gì họ vẽ."

Những hoạt động ký họa này bổ trợ gì cho công việc làm kiến trúc của anh, bên cạnh lưu giữ kỷ niệm đẹp về đô thị?

Việc vẽ tay ký họa liên tục giúp nâng cao kỹ thuật, vừa duy trì cảm xúc cho dự án, tác phẩm. Ký họa tạo ra nhiều giải pháp, ý tưởng cho các dự án thiết kế. Mọi thứ trở nên rất cụ thể, sáng tạo và rất “kiến trúc sư”. Mọi người vẫn thường hay nói, vẽ đẹp như kiến trúc sư hay như họa sĩ, thì giờ đây khi công nghệ số phát triển, ngày càng ít kiến trúc sư còn duy trì thói quen vẽ tay, ký họa. Tôi quan niệm rằng, việc duy trì ký họa đối với kiến trúc sư còn mang đến những khoảnh khắc đẹp của hành trình làm nghề, kết nối, giao lưu và truyền cảm hứng cho mọi người, hướng đến cộng đồng những người yêu thích kiến trúc trong đô thị.

"Đến với ký họa, mọi người có thêm những kết nối đa nghành, đa quốc gia, và cả nguồn cảm hứng để vẽ, ký họa và duy trì ghi chép lại những góc phố thân quen, những ngôi nhà cũ và mới, những hình ảnh đẹp của đô thị."

Hành trình Urban Sketchers Vietnam trở thành thành viên chính thức của cộng đồng toàn cầu sau 4 năm thành lập đòi hỏi những nỗ lực gì?

Chúng tôi đã tổ chức triển lãm từ Hà Nội, Huế, Hội An, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ, cũng như các chuyến đi ra nước ngoài để kết nối và làm triển lãm chung với các thành viên đang sinh sống tại các quốc gia nơi chúng tôi đến. Sau những chuyến đi và buổi triển lãm đó, chúng tôi kiên trì đề xuất trở thành thành viên chính thức của mạng lưới ký họa toàn cầu. Và thật bất ngờ, ý tưởng đó đã thành hiện thực. Chúng tôi đã được làm thành viên chính thức, được sử dụng logo của Urban Sketchers Group và có tên trên bản đồ thế giới. Mọi thông tin sự kiện và triển lãm ở Vietnam, thông qua Urban Sketchers Vietnam, đều thể hiện trên trên mạng lưới ký họa toàn cầu.

Điều anh tâm đắc nhất khi sáng lập Urban Sketchers Vietnam là gì?

Đó là ngay sau khi trở thành thành viên chính thức của cộng đồng ký họa toàn cầu, Urban Sketchers Vietnam đã có tên trên bản đồ ký họa thế giới, được thế giới nhắc đến mỗi khi có sự kiện ký họa cấp khu vực và thế giới.

Để kết nối với thế giới thông qua ký họa, tọa đàm và chia sẻ, chúng tôi vẫn luôn luôn dành thời gian để đi đến những quốc gia diễn ra các sự kiện ký họa, trau dồi thêm những kỹ năng tổ chức, và kết nối với các cộng đồng đa ngành khác.

"Chỉ cần vài bước đơn giản là bạn đã có thể làm thành viên của Urban Sketchers Vietnam, nhưng để duy trì, bạn sẽ cần một quá trình trao đổi, chia sẻ và đi ký họa chung."

Về bảo tồn những giá trị của đô thị, nhiếp ảnh là lựa chọn của nhiều người, nhưng anh lại chọn khởi xướng hành trình lưu giữ bằng ký họa?

Xuất phát từ việc làm nghề kiến trúc, nên có lẽ việc ký họa, tình yêu hội họa và nghệ thuật như nằm trong hơi thở, trong huyết quản rồi. Vì vậy giữa mọi suy nghĩ trong công việc hay trong giao tiếp, tôi vẫn luôn dành một khoảng để chia sẻ về ký họa, cũng như chung tay với các ngành nghề khác để bảo tồn giá trị di sản của đô thị thông qua ký họa.

“Khi con người có cơ hội gần đến với hội họa, âm nhạc, văn học, nghệ thuật và thiên nhiên, khi đó chúng ta có xu hướng hướng Thiện."

Ngoài tổ chức các buổi sáng tác có sự giam gia của thiếu nhi, nhóm cũng tích cực triển khai hợp tác với dự án Phố bên đồi Đà Lạt, và mở rộng cuộc chơi sang nhiều lĩnh vực kết hợp, từ âm nhạc, sắp đặt ánh sáng,.… từ lúc nào anh cảm thấy những buổi tụ tập ký họa trên phố là chưa đủ, và muốn mở rộng trải nghiệm qua những sự kiện kết hợp?

Tôi luôn trăn trở làm sao để tất cả mọi người đều có cơ hội tiệm cận đến với hội họa và nghệ thuật nói chung. Ai cũng có thể vẽ. Ai cũng có thể ký họa, cũng có cơ hội nâng cao cảm thụ về mỹ học, cảm nhận những bức tranh đẹp hay sản phẩm công nghiệp được sáng tạo bằng đúng tinh thần của người làm nghề.

Chính vì những điều này, chúng tôi tham gia vào các sự kiện ngoài kiến trúc, cũng như mang ký họa vào các sự kiện tưởng chừng không liên quan. Điều thú vị là các sự kiện đó lại mang đến những tín hiệu tích cực, trải nghiệm tương tác, bổ trợ lẫn nhau.

Là người thích xe cộ, anh có thể chia sẻ cảm xúc của mình khi những ký họa của Urban Sketchers Vietnam góp mặt tại các sự kiện về xe gần đây như Rally the Globe 2024 và Porsche Heritage 2025?

Tôi vốn mê xe, nên lần đầu tiên được chứng kiến nhiều chiếc siêu xe cổ, mà không ít trong số đó là những cái tên huyền thoại, tưởng chừng khó có thể tận mắt nhìn thấy, trong tôi lúc đó trào dâng những cảm xúc thăng hoa thực sự.

Điều đặc biệt hơn là hành trình của Rally The Globe 2024 đã chọn Việt Nam để chinh phục những con đường. Với tôi, đây chính là cơ hội để vẽ. Vẽ thật nhiều để chia sẻ bức ký họa chiếc xe như những món quà cho chủ nhân. Họ đã thực sự bất ngờ trước món quà này.

Tại sự kiện Gumball 3000 quy tụ những siêu xe hầm hố từ khắp nơi trên thế giới, chúng tôi cũng đã có nhiều trải nghiệm đáng nhớ khi vẽ những siêu xe hiện đại dưới góc nhìn của cộng đồng ký họa ở Việt Nam.

Porsche Heritage 2025 lại là sự kết hợp hoàn hảo giữa Di sản – Nghệ thuật trong không gian Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Chúng tôi mang đến một không gian triển lãm nghệ thuật với công nghệ xe hơi hàng đầu thế giới và đã có những khoảng khắc đẹp, ấn tượng. Hơn hết, sự kiện đánh dấu sự kết hợp thú vị và có tính lan tỏa nhất.

"Hãy cứ vẽ đi, cảm hứng tự tìm đến – hãy cứ vẽ như chưa từng biết vẽ, và vẽ như hơi thở."

Các thành viên “tay ngang” vẽ ký họa có gì khác biệt so với người làm trong ngành kiến trúc?

Ký họa đối với người không làm nghề kiến trúc có những thú vị riêng. Nét hồn nhiên và màu sắc rất riêng, rất khác với luật phối cảnh, bóng đổ hay tỉ lệ, luật xa gần. Chính điều đó tạo nên những nét riêng làm họ thấy vui, hạnh phúc khi ký họa. Đó cũng đã là một kết quả tuyệt vời rồi.

Cảm ơn kiến trúc sư Vũ Đức Chiến đã chia sẻ với WOWWEEKEND!