Tản mạn về quà Tết: Một ngôn ngữ không lời

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nguyên đán, sắc xuân cũng đã bắt đầu rạng rỡ muôn nơi.

Tết cổ truyền luôn mang ý nghĩa đặc biệt trong tim mỗi người: là dịp gia đình đoàn viên sum vầy, là khoảng thời gian nồng ấm tình làng nghĩa xóm. Có người đi làm ăn phương xa, đến dịp xuân về lại cảm thấy ấm lòng thiết tha mỗi khi nghe câu nói “về quê ăn Tết”.

Không chỉ là dịp gặp gỡ, Tết cũng là dịp gửi trao những món quà như thông điệp trân quý không lời. Tặng quà Tết vì thế là một nghệ thuật thể hiện tình cảm một cách tinh tế, một nét đẹp đã hóa thành phong tục truyền thống.

Một nét đẹp ứng xử

Là một cử chỉ đẹp trong nghệ thuật giao thiệp, tặng quà để tỏ lòng mến mộ, trân trọng và mong muốn chia vui khi gặp mặt. Từ cái nghĩa, cái tình "tối lửa tắt đèn có nhau" ấy, tặng quà ngày Tết cũng dần thành một truyền thống như một lẽ tự nhiên. Cử chỉ gói quà Tết như gói ghém sự tri ân, và trao quà ngày Tết cũng như trao sự trân trọng, để thắt chặt thêm mối thân tình.

Mang tinh thần đó, tấm thiệp xuân lại càng quý hơn, nhất là khi lời chúc được người tặng suy nghĩ kỹ, vì thấu hiểu nên chúc đúng cái người nhận mong ước. Cánh thiệp kèm theo món quà nhỏ, có thể là gói quà, bánh mứt, chai rượu, trà ngon hay đòn bánh tét người nhận vẫn thường yêu thích thì thật ý nghĩa.

Nhớ đến những món quà tết là thơ hay và chữ đẹp mà thấy thanh tao và ý nghĩa. Người hay chữ có thể làm bài thơ chúc tết, hoặc nhờ "ông đồ" viết đôi câu đối làm "quà chữ" trang trọng để người được tặng chơi Tết.

Một câu chúc không lời

Mỗi món quà Tết đều mang trong mình những ý nghĩa sâu sắc, gửi gắm lời chúc tốt đẹp nhất. Đó có thể là lời cảm ơn chân thành đến những người đã đồng hành trong suốt một năm qua, lời chúc mừng năm mới đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hay đơn giản là thể hiện sự quan tâm đến người quan trọng - "Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy".

Tết là dịp bày tỏ lòng kính trọng, biết ơn và cả những mối thân tình giao hảo. Tặng quà không chỉ để gắn kết tình cảm mà còn tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp bền vững. Thức quà Tết cốt mang đến niềm vui cho người nhận, nhưng cũng đòi hỏi nhiều suy tư từ người tặng. Nhất là chọn món quà Tết gì, và biếu quà Tết đến ai. Suy tư vì quà tặng Tết không chỉ nằm ở sự trân trọng vì đã đồng hành tương trợ nhau khi gặp khó khăn, mà còn chứa đựng chữ hiếu với ông bà, cha mẹ, thầy trò và bằng hữu.

Quà Tết, cũng như mọi món quà khác, đều là "vật chứa" lòng tri ân, và mong muốn dành những điều tốt đẹp nhất cho người nhận. Quà Tết cũng là lời chúc tốt đẹp cho năm mới an lành, may mắn và thường cũng là những món ăn, đồ uống, vật dụng mang ý nghĩa gắn liền với sự may mắn, sung túc, thịnh vượng trong năm mới, tạo điểm nhấn vui tươi trong không khí Tết và kết nối mọi người.

Từ truyền thống đến đương đại

Mỗi dịp Tết về, người lớn tuổi trong gia đình thường ôn kỷ niệm qua những câu chuyện xưa: ngày Tết của mấy mươi năm về trước.

Đó là khi hàng xóm trao cho nhau những món ăn tự nấu trong dịp Tết, người ở quê biếu người thành thị bó lá dong, con gà, dăm ba tấm bánh chưng bánh tét. Trẻ con tặng bộ quần áo, người già tặng cái khăn. Phụ nữ tặng mét vải; bạn bè tặng nhau cành hoa, chậu lan, vài bánh pháo chúc tết. Quà Tết khi ấy mộc mạc: toàn những món đồ nho nhỏ nhưng dễ thương và tình cảm làm sao.

Món quà nhỏ trong thời khó trở nên giá trị và ý nghĩa. Người ta gói trong những món quà biết bao yêu thương và sẻ chia. "Lời chào cao hơn mâm cỗ", và món quà trao đi gửi gắm biết bao câu chuyện, lời chúc, những chân thành mong cầu cho năm mới tốt lành, những tình cảm được thắt chặt.

Không ít món quà Tết gần đây cũng dần mang nhiều giá trị tinh thần hơn, như tặng sách, tặng tranh. Các giá trị Tết xưa cũng đang trở lại trong giỏ quà Tết, như mừng tuổi các cụ ông chai rượu quê, mừng tuổi các bà trái cau lá trầu hay hộp bánh, mừng tuổi con trẻ những món đồ chơi đẹp đẽ và những lời chúc an lành. Đặc biệt là những món quà nhỏ tự tay làm lại càng thêm ý nghĩa khi tặng những người thân thương.

Quà tặng không bằng cách tặng

Dù xưa hay nay, truyền thống tặng quà Tết vẫn luôn chú trọng đến thức quà, cách tặng và thông điệp. "Của cho không bằng cách cho", thế nên quà Tết khi trao tay người nhận, cũng phải khéo léo: "Của ít lòng nhiều, ăn chút lấy thảo", tế nhị trong cách tặng quà Tết.

Tặng quà mừng tuổi người già với mong muốn người thân có thêm sức khỏe và sống an bình bên gia đình. Tặng quà mừng tuổi trẻ con mong bé khôn lớn và trưởng thành. Người tặng quà vừa tìm thấy mình ngày hôm qua, vừa lại tìm thấy mình vào ngày mai.

Những món quà là bằng chứng tấm lòng luôn nhớ, là cái tình đối đãi. Tâm ý biểu lộ ở đây, giúp bên tặng yên lòng, bên nhận ấm lòng. Đằng sau những món quà là những thông điệp ý nghĩa trong dịp Tết. Trao đi những món quà là trao đi những tình cảm, nối lại sợi dây gắn kết giữa những người thân quen hay gửi đi sự tử tế trong dịp năm mới.