Sơn Đoòng: Hành trình tìm về

Ẩn sâu trong rừng nguyên sinh miền Trung Việt Nam, hang Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới – không chỉ là một kỳ quan địa chất. Với tôi, hành trình 5 ngày 4 đêm trong lòng hang cũng là hành trình quay vào trong bản thể.

Có một khoảnh khắc mà tôi nhớ rất rõ, đó là khi chúng tôi vừa bước qua cửa hang hẹp cheo leo trên vách núi và phải đi dây xuống 20m để vào Sơn Đoòng. Ánh sáng từ khu rừng phía sau lưng nhanh chóng mờ dần. Từng đợt mây được thổi từ trong hang cuồn cuộn phả vào lưng rồi bay ra phía ngoài mang theo không khí mát lạnh, ẩm ướt cùng một thứ mùi nguyên sinh trong lành. Tiếng nước từ dòng sông ngầm vang lên trong bóng tối, dội vào những vách đá khổng lồ vang vọng như một bản giao hưởng hùng tráng từ lòng đất.

Ở khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng mình đang bước ra khỏi thế giới quen thuộc để đi vào một thế giới kì bí.

Sơn Đoòng

Hang động tự nhiên lớn nhất thế giới

Nằm sâu trong vùng lõi của Công viên quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, miền Trung Việt Nam - nơi từng hứng chịu bom đạn chiến tranh và những mùa lũ khắc nghiệt, Sơn Đoòng tồn tại như một bí mật giữa lòng Trái Đất, ôm trong mình nguồn năng lượng và những cảnh sắc, sự sống nguyên thuỷ, tinh khôi.

Trong lòng dãy núi đá vôi hàng trăm triệu năm tuổi là một thế giới gần như tách biệt khỏi bề mặt: Những khoang hang khổng lồ, những cột thạch nhũ cao như tòa nhà, những khu rừng nguyên sinh mọc giữa lòng đất.

Mỗi lần nghĩ đến Sơn Đoòng, tôi lại nhớ đến một nghịch lý rất quen thuộc của con người: Chúng ta luôn hướng ra bên ngoài để chinh phục. Con người đã đặt chân lên Mặt Trăng từ năm 1969, những năm gần đây, sao Hoả cũng thường xuyên được tìm hiểu và nghiên cứu.

Nhưng hành trình đi vào bên trong để hiểu chính mình lại hiếm khi được xem là một cuộc thám hiểm. Vì thế, là một người con Việt Nam nặng lòng với miền Trung, Sơn Đoòng với tôi như một cánh cửa tìm về bản ngã.

Bí mật

Ẩn mình giữa rừng sâu triệu năm

Câu chuyện về hang động lớn nhất thế giới bắt đầu bằng một phát hiện rất tình cờ. Năm 1990, trong một chuyến đi tìm trầm, người thợ rừng địa phương Hồ Khanh bất ngờ phát hiện một cửa hang khổng lồ. Từ cửa hang ấy, ông nhìn thấy sương mù và mây bay ra, cùng tiếng nước chảy vang vọng nơi lòng đất. Phát hiện ấy lọt thỏm vào quên lãng giữa những cơm áo gạo tiền ở thời kỳ đổi mới đất nước.

Mãi đến một thập kỷ sau, câu chuyện tưởng chừng như vu vơ này lọt vào tai Howard Limber, một nhà nghiên cứu hang động người Anh. Và cuộc tìm kiếm lại nơi này kéo dài suốt 10 năm nữa, để đến 2009, đoàn thám hiểm của Howard Limbert cùng vợ dẫn đầu trở thành những người đầu tiên đặt chân vào hang Sơn Đoòng.

Khi các nhà thám hiểm tiến sâu vào bên trong và bắt đầu đo đạc, họ nhận ra mình vừa bước vào một kỳ quan chưa từng được biết đến. Hang dài gần 9km, có thể tích khoảng 38,5 triệu m³, với những khoang hang cao tới 200m – đủ lớn để chứa cả một tòa nhà 40 tầng.

Ngày nay, Sơn Đoòng được công nhận là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới. Ở tuổi gần 70, Howard Limbert vẫn thường xuyên theo chân những đoàn khách thám hiểm quay lại Sơn Đòong như một người bảo hộ thầm lặng của kỳ quan mà ông đã góp phần đưa ra ánh sáng.

Hành trình

Không dành cho tất cả mọi người

Cũng như những địa điểm thám hiểm độc đáo trên toàn thế giới, Sơn Đoòng không phải nơi chỉ cần muốn là đi được. Hang chỉ mở cửa từ tháng 1 đến tháng 8 mỗi năm, khi mùa lũ miền Trung tạm lắng. Và trong khoảng thời gian ấy, số người được phép vào hang cũng bị giới hạn nghiêm ngặt: Chỉ khoảng 1.000 người mỗi năm. Các chuyến thám hiểm được vận hành bởi Oxalis Adventure, công ty duy nhất được cấp phép tổ chức tour vào hang.

Mỗi đoàn có 10 khách, nhưng đi kèm là cả một đội ngũ gần 30 người gồm hướng dẫn viên, chuyên gia an toàn, đầu bếp và porter địa phương. Chi phí cho hành trình 5 ngày 4 đêm  này vào khoảng 3.000 USD mỗi người.

Chi phí

Không phải điều kiện duy nhất

Trước khi được xác nhận tham gia, bạn phải chứng minh mình đủ thể lực để trekking 25km địa hình rừng hiểm trở, vượt suối, leo đá và sinh hoạt nhiều ngày trong môi trường hang động.

Ngay cả khi đã đến Phong Nha, đội ngũ an toàn vẫn kiểm tra lần cuối toàn bộ trang bị  từ giày, balo đến quần áo trước khi cho phép bạn lên đường. Và cũng đã không ít người bỏ cuộc hoặc bị bắt phải dừng hành trình sau 1 ngày vào rừng bởi thể lực và tinh thần không đủ vững.

Những khu rừng trong lòng đất

Và màn trình diễn ánh sáng của thiên nhiên

Bắt đầu từ ngày thứ hai, khi chúng tôi tiến sâu vào trong hang, những doline (hố sụt), điểm sụp khổng lồ trên trần hang dần hiện ra. Chính những hố sụp này cho phép ánh sáng mặt trời xuyên xuống đáy hang, tạo nên những khu rừng nguyên sinh mọc giữa lòng đất.

Khi bước vào những khoảng không gian ấy, tôi có cảm giác mình đang lọt thỏm trong một tiểu cảnh khổng lồ. Ánh sáng rơi xuống như một luồng spotlight xuyên qua làn sương. Cây cối mọc lên từ nền đất ẩm, những dây leo phủ kín vách đá. Hơi nước trong không khí khiến mọi thứ như được phủ một lớp ánh sáng mềm. Những khối thạch nhũ khổng lồ dựng lên như những bức tượng cổ đại được sắp xếp bởi một bàn tay tài hoa và cá tính. Trong khoảnh khắc ấy, thật khó tin rằng phía trên đầu tôi là hàng trăm mét đá vôi và cả một khu rừng nhiệt đới.

Ngày thứ 3 chúng tôi được thiên nhiên khoản đãi một màn trình diễn ánh sáng ngoạn mục ở Doline 2.

Bữa trưa được dùng vội trên tấm bạt trải dưới đất và cả đoàn lặng người nhìn luồng ánh sáng từ trên miệng hố di chuyển từ vách hang bên trái dần chuyển về phía bên phải. Thi thoảng, những đám mây bay qua chơi đùa với luồng ánh sáng này cùng những giọt nước ngầm rơi xuống với hiệu ứng lơ lửng không trọng lực. Màn trình diễn nghệ thuật sắp đặt diệu kỳ của tự nhiên này thường chỉ xảy ra vào khoảng 2 tháng một năm khi vị trí của mặt trời nằm trực diện phía trên hố sụp.

Cảnh tưởng đẹp ngỡ ngàng đã lặng lẽ diễn ra suốt nhiều triệu năm, cho đến khi những con người đầu tiên bước chân vào hang động và trở thành những khán giả may mắn. Ngày hôm nay, tận mắt chứng kiến cảnh đẹp trước mắt, tôi lại cảm nhận rõ ràng hơn sự liên hệ của bản thể với dòng thời gian, những biến chuyển huyền diệu của thiên nhiên cùng sự vận hành của vũ trụ.

Câu chuyện bên lửa trại

May mắn lớn nhất của chuyến đi lần này có lẽ là tôi được đi cùng Howard Limbert và 9 người bạn quốc tế tuyệt vời. Mỗi chiều muộn, khi ánh sáng tự nhiên đã dần tắt, chúng tôi thường cùng nhau quây quần bên đống lửa trại. Giữa lòng hang mát lạnh, sự ấm áp của những đốm than hồng đặc biệt dễ chịu sau nhiều giờ trekking.

Đó cũng là khi ông Howard kể chuyện.

Ông kể về chuyến thám hiểm đầu tiên, khi đoàn của ông phải dừng lại trước bức tường đá khổng lồ sau này được gọi là Great Wall of Vietnam với độ cao gần 90m. Không có đủ thiết bị leo, họ buộc phải quay về.

“Năm sau chúng tôi quay lại,” ông nói, “và khi leo lên đỉnh bức tường đó, chúng tôi nhìn thấy cả một thung lũng đá phía sau. Lúc đó chúng tôi mới hiểu Sơn Đoòng thực sự lớn đến mức nào.”

Rồi ông kể về những vị khách đã đến đây từ khắp thế giới. Có những câu chuyện tếu táo khiến mọi người bật cười, và cũng có nhiều câu chuyện khiến mọi người lặng đi rất lâu. Như chuyện một vị khách ngồi khóc rất lâu trước khoảnh khắc ánh nắng xuyên qua doline và tạo nên những cột sáng khổng lồ trong làn sương. Hay những đoàn làm phim, nhiếp ảnh gia dành cả ngày trời để chụp cho được một giọt nước rơi từ nhũ đá.

Nhưng những câu chuyện khiến Howard kể lâu nhất lại là về người dân địa phương. Trước khi du lịch hang động phát triển, nhiều gia đình quanh vùng sống rất khó khăn, phụ thuộc vào việc vào rừng săn bắt hoặc khai thác sản vật. Ngày nay, nhiều người đã trở thành porter, đầu bếp hoặc thành viên đội hỗ trợ các đoàn thám hiểm. Thu nhập từ công việc này giúp họ xây nhà mới, cho con đi học, quan trọng hơn là giúp họ có lý do để bảo vệ khu rừng đã nuôi sống mình.

“Đó mới là điều khiến tôi tự hào nhất”, Howard nói.

Không chỉ là việc khám phá ra một hang động khổng lồ. Mà là việc thấy một vùng đất thay đổi theo cách tốt đẹp hơn nhờ chính kỳ quan ấy.

Trở về

Bốn ngày trong lòng hang trôi qua nhanh hơn tôi tưởng. Đoạn cuối của hành trình, cũng là điểm cao trào khi chúng tôi phải đeo những thiết bị bảo hộ nặng trịch để trèo lên Bức tường Việt Nam (The Great Wall of Vietnam) để ra khỏi Sơn Đoòng. Sau bữa trưa cuối cùng trong hang tối, chúng tôi đi dần ra khỏi cửa hang, ánh sáng mặt trời khiến tôi phải nheo mắt một lúc lâu mới quen lại được.

Rừng vẫn ở đó.

Bầu trời vẫn ở đó.

Thế giới bên ngoài dường như không hề thay đổi.

Nhưng bằng một cách nào đó, tôi biết mình đã khác đi một chút. Có lẽ bởi Sơn Đoòng nhắc nhở chúng ta rằng hành tinh này vẫn còn những nơi rộng lớn và bí ẩn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta tưởng. Và đôi khi, để khám phá thế giới, chúng ta chỉ cần bước sâu hơn một chút vào bóng tối. Ở đâu đó trong lòng hang sâu hàng triệu năm tuổi ấy, tôi nhận ra rằng hành trình khám phá vĩ đại nhất có lẽ không phải là đi xa đến đâu, mà là chúng ta hiểu mình sâu đến đâu.

Bài viết: SLN

Hình ảnh: SLN, Oxalis Adventure