Penang – Hành trình qua những bảo tàng và gallery nghệ thuật

Ở Penang, nghệ thuật là một phần không thể thiếu của nhịp sống hàng ngày, và bảo tàng hay không gian trưng bày không chỉ là nơi lưu trữ hiện vật mà còn gắn mình vào hệ sinh thái văn hoá - sáng tạo của hòn đảo này. Từ những bảo tàng mang tính học thuật, gallery độc lập cho đến nghệ thuật đường phố, Penang kể câu chuyện của mình bằng nhiều ngôn ngữ thị giác khác nhau, nơi nghệ thuật sống cùng không gian và con người.

George Town

George Town chính là “khung triển lãm” lớn nhất của Penang. Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2008, mỗi ngóc ngách tại George Town là một mảng màu của quá khứ và của nghệ thuật đương đại, với các tác phẩm xen lẫn nét kiến trúc cổ điển trên những bức tường cũ, trong các shophouse, quán cà phê, không gian cộng đồng và nhịp sống thường nhật.

Kiến trúc shophouse, nhà clan Trung Hoa, đền Hindu, thánh đường Hồi giáo và công trình thuộc địa Anh tạo nên một nền cảnh giàu chiều sâu lịch sử, và vẻ đẹp thẩm mỹ độc đáo cho George Town. Ở chính cấu trúc đô thị cũ, du khách yêu nghệ thuật vừa đọc lịch sử, vừa cảm nhận nhịp sống đương đại, nơi các tác phẩm nghệ thuật đa dạng như gốm, vải batik, điêu khắc gỗ, thư pháp Hoa – Mã – Ấn hiện diện ở khắp mọi nơi. Ngoài ra, nhiều dự án nghệ thuật cộng đồng khai thác ký ức đô thị, nghề truyền thống, câu chuyện nhập cư cũng như các lễ hội như George Town Festival đều góp phần biến cả thành phố thành sân khấu cho nghệ thuật trình diễn, âm nhạc, múa, sắp đặt và điện ảnh.

Penang State Museum and Art Gallery

Penang State Museum and Art Gallery là không gian văn hoá và nghệ thuật quan trọng của bang Penang, nằm trên trục Lebuh Farquhar, ngay trung tâm George Town. Được thành lập từ giữa thế kỷ 20 và đặt trong một công trình kiến trúc lịch sử, bảo tàng này giờ đây lưu giữ, nghiên cứu và giới thiệu di sản vật thể lẫn tinh thần của Penang qua nhiều lớp thời gian.

Không gian trưng bày của bảo tàng dẫn dắt người xem đi từ lịch sử hình thành đô thị cảng Penang, bối cảnh thuộc địa, đến đời sống xã hội và văn hoá đa sắc tộc của cộng đồng Mã Lai, Hoa, Ấn và các nhóm nhập cư khác. Bên cạnh đó, Penang State Art Gallery cũng giới thiệu tiến trình phát triển của mỹ thuật Penang và Malaysia bằng việc trưng bày cố định các tác phẩm từ các hoạ sĩ tiên phong, nghệ thuật hiện đại cho đến những thực hành đương đại phản ánh chuyển động xã hội và bản sắc bản địa. Các triển lãm định kỳ mang đến tác phẩm của các nghệ sĩ Malaysia có ảnh hưởng như Chuah Thean Teng, một nghệ sĩ người tiên phong trong tranh batik hiện đại, hay Yong Mun Sen, người được xem là “cha đẻ của hội hoạ hiện đại Malaysia”. Penang State Museum and Art Gallery được coi là không gian đối thoại văn hoá, nơi nghệ thuật đặt trong mối quan hệ mật thiết với lịch sử, ký ức đô thị và đời sống cộng đồng.

Penang History Gallery

Là một bảo tàng mới, Penang History Gallery trở thành điểm đến được yêu thích nhờ vào việc sử dụng mô hình thu nhỏ và thiết kế trưng bày như một hình thức nghệ thuật. Từ các mô hình tái hiện bến cảng Penang thế kỷ 18, khu phố buôn bán Armenian Street hay sự phát triển đô thị thời thuộc địa hoạt động như những tác phẩm sắp đặt, khách tham quan có dịp xem và tương tác với những lát cắt lịch sử văn hoá quan trọng của Penang.

Hành trình kể chuyện lịch sử bằng không gian đầy cuốn hút với các mô hình tái hiện và hệ thống tượng sáp diễn tả Penang trước thời thuộc địa với đời sống ngư dân ven biển, tiếp nối bằng bối cảnh Francis Light khai lập George Town và sự hình thành của một thương cảng chiến lược. Không gian thời kỳ thuộc địa Anh được dựng lại qua kiến trúc, bến cảng và các tượng sáp sĩ quan, thương nhân châu Âu, đặt trong trật tự xã hội đương thời. Một phần quan trọng của gallery dành cho các cộng đồng nhập cư với những cảnh sinh hoạt, nghề nghiệp và đời sống gia đình trong shophouse. Hành trình kết thúc bằng Penang thế kỷ 20 và hiện đại, nơi các mô hình đô thị và tượng sáp phản ánh quá trình chuyển mình của thành phố. Penang History Gallery biến lịch sử George Town thành một chuỗi ký ức sống động, giúp người xem dễ dàng kết nối quá khứ với không gian di sản đang hiện hữu bên ngoài.

Pinang Peranakan Mansion

Pinang Peranakan Mansion bản thân chính là một tác phẩm. Các chi tiết nội thất, gạch lát sàn nhập khẩu từ Anh, đồ gốm từ Trung Hoa và châu Âu, cùng trang phục thêu tay Peranakan tạo nên một tổng thể thẩm mỹ phản ánh lối sống tinh tế của cộng đồng Baba–Nyonya. Pinang Peranakan Mansion là một trong những không gian di sản đặc sắc nhất tại George Town, tái hiện trọn vẹn đời sống, thẩm mỹ và quyền lực văn hoá của cộng đồng Peranakan (Baba–Nyonya), tên gọi chỉ tầng lớp thương gia Hoa giàu có từng định hình diện mạo Penang vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

Vẻ đẹp của dinh thự xanh ngọc là chi tiết kiến trúc đặc trưng những năm 1890, mang đậm ảnh hưởng kiến trúc Trung Hoa kết hợp tinh thần thuộc địa Anh và nghệ thuật trang trí phương Tây với sàn gạch nhập khẩu, cầu thang gỗ chạm khắc hay cửa sổ, ban công và nội thất xa hoa. Bên trong, bảo tàng trưng bày hơn một nghìn hiện vật quý giá như đồ gỗ khảm xà cừ, gốm sứ Trung Hoa, trang sức vàng, phục trang truyền thống và vật dụng sinh hoạt tinh xảo, phản ánh phong cách sống cầu kỳ, chuẩn mực và giàu bản sắc của giới Peranakan. Pinang Peranakan Mansion là lát cắt văn hoá sống động, nơi người xem có thể cảm nhận rõ sự giao thoa Đông – Tây, cũng như vai trò của cộng đồng Peranakan trong lịch sử xã hội và văn hoá Penang.

Penang House of Music

Penang House of Music là không gian bảo tàng và trải nghiệm tương tác độc đáo, tôn vinh di sản âm nhạc phong phú của Penang như một phần không thể tách rời trong bản sắc văn hoá của hòn đảo. Được thành lập với mục tiêu lưu giữ và kể lại câu chuyện âm nhạc địa phương, bảo tàng dẫn dắt người xem khám phá hành trình âm thanh của Penang từ những giai điệu dân gian, nghi lễ truyền thống cho đến nhạc đại chúng và các trào lưu đương đại. Thông qua hệ thống trưng bày đa phương tiện, tư liệu lưu trữ, nhạc cụ, video và các khu tương tác, Penang House of Music cũng tái hiện sự giao thoa giữa âm nhạc Mã Lai, Hoa, Ấn, phương Tây và khu vực Đông Nam Á, qua đó phản ánh lịch sử nhập cư, thương mại và đời sống đô thị của George Town.

Đến đây, khách tham quan có thể lắng nghe, thử nghiệm và tương tác với lịch sử âm nhạc của một vùng đất với các trạm nghe nhạc, video tư liệu và hiện vật cá nhân biến âm nhạc thành một hình thức trưng bày sống động về các nghệ sĩ và ban nhạc gắn liền với lịch sử âm nhạc Penang và Malaysia, như Jimmy Boyle, P. Ramlee, hay ban nhạc jazz và pop hoạt động mạnh mẽ tại Penang từ thập niên 1950–1970.

Hin Bus Depot

Hin Bus Depot là trung tâm nghệ thuật đương đại tiêu biểu nhất của Penang, được cải tạo từ một bến xe buýt cũ. Đây là nơi quy tụ các nghệ sĩ địa phương và quốc tế, với các triển lãm luân phiên về hội hoạ, nhiếp ảnh, sắp đặt, minh hoạ và thiết kế, đồng thời là điểm gặp gỡ của workshop, talk, chợ sáng tạo và các sự kiện văn hoá cuối tuần, nhằm xoá bỏ ranh giới giữa nghệ thuật độc lập và công chúng.

Tại đây, nhiều nghệ sĩ Malaysia và khu vực Đông Nam Á đã trưng bày tác phẩm đa dạng như hội hoạ, sắp đặt hay nghệ thuật ý niệm của nhiều nghệ sĩ quan trọng của Malaysia như Ahmad Zakii Anwar, Wong Perng Fey, Tan Kai Sheun và nhiều nghệ sĩ trẻ thử nghiệm.

Gallery độc lập

Penang sở hữu nhiều gallery độc lập, nhằm giới thiệu các tác phẩm đa dạng trải dài từ hội hoạ, nhiếp ảnh đến sắp đặt và nghệ thuật khái niệm. ChinaHouse Gallery nằm trong tổ hợp ChinaHouse, một chuỗi shophouse cổ nối dài dọc phố Beach Street và là không gian triển lãm nghệ thuật gắn liền với đời sống sáng tạo thường nhật chuyên trưng bày các tác phẩm hội hoạ, minh hoạ, nhiếp ảnh và các dự án nghệ thuật mang tính thử nghiệm, thường xuyên thay đổi theo mùa.

Cult Gallery là gallery nghệ thuật đương đại độc lập tập trung vào các nghệ sĩ Malaysia và Đông Nam Á, chú trọng những thực hành nghệ thuật mang tính phản biện xã hội, bản sắc văn hoá và trải nghiệm cá nhân, từ hội hoạ, điêu khắc đến sắp đặt và nghệ thuật ý niệm.

Gallery des Artistes mang sắc thái tinh tế và học thuật hơn, là điểm đến quen thuộc của những người yêu mỹ thuật truyền thống và hiện đại. Gallery giới thiệu tác phẩm của các hoạ sĩ Penang và Malaysia chuyên về hội hoạ, ký hoạ, in khắc và nhiếp ảnh, phản ánh vẻ đẹp đời sống, cảnh quan và chiều sâu văn hoá địa phương.

Street Art Penang

Nghệ thuật đường phố là dấu ấn nổi tiếng nhất của Penang, với việc Ernest Zacharevic là nghệ sĩ đặt nền móng cho phong trào này với các tác phẩm biểu tượng như Children on a Bicycle, Boy on a Motorbike, Little Girl in Blue. Những bức tranh kết hợp hội hoạ và vật thể thật đã biến các bức tường cũ thành tấm canvas của thành phố.

Sau dấu ấn của Zacharevic, Street Art Penang tiếp tục được mở rộng với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ địa phương và quốc tế như Louis Gan, Julia Volchkova với các tác phẩm phản ánh các chủ đề về lao động, ký ức đô thị và cộng đồng. Trong khi Louis Gan thực hiện nhiều dự án sắp đặt, vẽ trên cửa sắt và không gian công cộng, góp phần đưa street art Penang vượt khỏi vai trò trang trí để trở thành một hình thức đối thoại văn hoá, Julia Volchkova, một nghệ sĩ người Nga, mang đến phong cách hiện thực tinh tế và giàu cảm xúc với các bức chân dung trẻ em, người lao động và cư dân địa phương của cô thường được vẽ trực tiếp lên tường với bảng màu trầm, chú trọng ánh sáng và biểu cảm, khiến con người Penang hiện lên gần gũi, chân thực và đầy nhân văn. Bên cạnh đó, nghệ sĩ người Thái Lan Alex Face cũng để lại dấu ấn với những nhân vật trẻ em mang đôi mắt to, biểu cảm mơ mộng, gợi lên chủ đề về tuổi thơ, ký ức và những chuyển biến xã hội.