Lượng khí thải từ ngành hàng không có thể giảm một nửa?

Vấn đề khí thải đến từ ngành hàng không đang ngày càng được quan tâm, nhất là trong bối cảnh thị trường du lịch tiếp tục tăng trưởng và nhu cầu du lịch hàng không tiếp tục được dự đoán tăng mạnh mẽ trong năm 2026. Nhiều tổ chức môi trường và học thuật cũng đã đưa ra những sáng kiến và nghiên cứu nhằm thúc đẩy ngành hàng không giảm phát thải cũng như đạt được mục tiêu khí thải ròng thấp trong hai thập kỷ tới đây.

Một trong những nghiên cứu đang được cộng đồng du lịch đặc biệt chú ý là nghiên cứu từ Đại học Linnaeus ở Thụy Điển được công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment. Nghiên cứu thực hiện dựa trên hiệu quả sử dụng khí carbon dioxide của 27,5 triệu chuyến bay giữa 26.156 cặp thành phố trong năm 2023, và phân tích dữ liệu chuyến bay từ Airline Data, Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) cũng như Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), nghiên cứu cho thấy hàng không có thể cắt giảm ít nhất 50% (và lên đến 75%) lượng khí thải mà không cần giảm số lượng hành khách, đồng nghĩa với việc nhu cầu du lịch hàng không của người dùng sẽ không bị ảnh hưởng quá nhiều.

Trong các giải pháp được đưa ra để các hãng hàng không tham chiếu, giải pháp "dễ dàng" thực hiện nhất đến từ tuổi thọ máy bay. Nghiên cứu trên chỉ ra rằng nhiều hãng hàng không vẫn tiếp tục sử dụng máy bay cũ, tỷ lệ lấp đầy thấp hoặc tỷ lệ ghế hạng thương gia ngày càng tăng. Thậm chí, có nhiều hãng hàng không vẫn đang sử dụng máy bay đã hoạt động cả 25 năm. So với máy bay cũ, máy bay thiết kế mới có động cơ hiệu quả và được thiết kế để giảm chi phí vận hành cũng như tạo ra bớt khí thải hơn, ví dụ như Airbus A350 có mức giảm 25% lượng nhiên liệu tiêu thụ và lượng khí thải CO₂ trên mỗi chỗ ngồi so với các máy bay đường dài thế hệ trước nhờ cấu trúc nhẹ với 70% vật liệu tiên tiến và động cơ Rolls-Royce Trent XWB.

Những đời máy bay mới cũng có nhiều lợi ích trực tiếp cho hành khách như giảm tiếng ồn, lợi ích cho hãng hàng khôg như chi phí vận hành thấp và khả năng chuyên chở lớn. Nhu cầu máy bay mới nghe có vẻ dễ thực hiện hơn, nhưng lại đang gặp khó khăn trong chính chuỗi cung ứng từ Airbus và Boeing, và trên thực tế, các hãng hàng không lớn hơn với khả năng tài chính để mua máy bay hiện đại hơn thường có tỷ lệ phát thải thấp hơn.

Ngoài máy bay, chính các sân bay cũng tác động trực tiếp đến khả năng giảm khí thải của ngành hàng không. Theo nghiên cứu nói trên, các sân bay càng hiện đại và áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật thì càng có khả năng giảm khí thải khi vận hành. Vì thế, không ngạc nhiên khi hiệu quả giảm phát thải thường thấp hơn ở khu vực châu Phi, Úc, Na Uy, và cao hơn ở Brazil, Ấn Độ hay Đông Nam Á với các sân bay lớn, hiện đại.

Một gợi ý trong nghiên cứu hứa hẹn khiến nhiều hãng hàng không "đau đầu" hơn cả: Cắt giảm ghế hạng thưog gia có thể giúp làm giảm khí thải. Dữ liệu từ IATA chỉ ra rằng ghế hạng thương gia và hạng nhất thải ra lượng CO₂ cao gấp năm lần so với ghế hạng phổ thông, đồng nghĩa với việc cấu hình máy bay chỉ có toàn bộ hạng phổ thông trong mẫu máy bay mới sẽ giúp giảm lượng khí thải trong khi có thể tăng số lượng hành khách lên tới 95%. Điều này cũng có nghĩa các hãng hàng không có thể giảm số lượng chuyến bay mà vẫn đáp ứng nhu cầu về số lượng hành khách. Với những hãng hàng không hạng sang "kiếm tiền" từ dịch vụ xa hoa của hạng Nhất và hạng Thương gia chắc chắn khó có thể hiện thực hoá điều này, nhất là trong bối cảnh chính chi phí từ các hạng ghế này có thể bù đắp cho chi phí thấp hơn của hạng phổ thông.