Kiến trúc nhà ga: Yếu tố khiến khám phá điểm đến trở nên hấp dẫn trong năm 2026

Du lịch đường sắt đang ngày càng trở nên hấp dẫn trong bối cảnh giá vé máy bay tăng cao, và ý thức về môi trường của hoạt động du lịch trở nên phổ biến. Xu hướng du lịch chậm cũng thúc đẩy những chuyến tàu trở thành lựa chọn được yêu thích của những du khách hiện đại. Tuy nhiên, trải nghiệm du lịch đường sắt nói riêng và khám phá thành phố nói chung liệu có phải chỉ đơn giản nằm ở dịch vụ trên tàu? Chúng có thể bắt đầu từ chính hành trình bước chân lên những con tàu này ở các nhà ga tại nhiều thành phố lớn trên thế giới.

Lịch sử lâu đời của du lịch đường sắt gắn với dấu ấn kiến trúc nhà ga đậm nét, nơi lưu giữ cả ký ức của vùng đất, lẫn phản ánh vẻ đẹp công trình công cộng đương đại. Ngày càng có nhiều nhà ga mới ra đời nhằm phục vụ nhu cầu lớn của ngành dịch vụ đường sắt, với yếu tố thiết kế đầy ấn tượng và được thực hiện bởi những kiến trúc sư hàng đầu thế giới, hứa hẹn biến nhà ga trở thành chính những điểm đến được yêu thích của khách du lịch, và là yếu tố thu hút du khách đến những thành phố này.

Mới đây, giải thưởng Prix Versailles được tổ chức cùng UNESCO đã công bố danh sách bảy nhà ga hành khách mới đẹp nhất thế giới. Tất cả đều là những công trình vừa được hoàn thành trong vài năm gần đây, đại diện cho xu hướng kiến trúc đương đại với không gian mở, tận dụng ánh sáng tự nhiên và đặt yếu tố bền vững làm trung tâm.

Tại Sydney, Gadigal Station là một ví dụ tiêu biểu. Nhà ga metro này khai trương vào tháng 8/2024 trên tuyến metro duy nhất của thành phố. Dù nằm sâu khoảng 25 mét dưới lòng đất, giữa khu trung tâm tài chính dày đặc các tòa nhà cao tầng, không gian bên trong lại mở ra một thế giới hoàn toàn khác. Công trình được thiết kế bởi Norman Foster và studio Foster + Partners phối hợp với Cox Architecture, nổi bật với những mảng nghệ thuật gốm đầy màu sắc tại các lối vào. Những đường cong mềm mại cùng các bề mặt gạch men rực rỡ gợi liên tưởng đến các đường hầm đường sắt, đồng thời giúp dẫn dắt dòng hành khách di chuyển một cách tự nhiên và nhịp nhàng dù trong không gian rộng lớn.

Ở Mons (thành phố cổ nằm ở phía tây nam Belgium), nhà ga trung tâm Mons Station đã được tái thiết hoàn toàn và mở cửa trở lại vào tháng 12/2024. Công trình do kiến trúc sư nổi tiếng Santiago Calatrava thiết kế, với phần mái vòm trắng bằng thép vươn rộng như một nhà thờ hiện đại. Bên trong, sảnh chính cao và thoáng ngập tràn ánh sáng tự nhiên giúp tạo môi trường dễ chịu vào mùa đông và thông gió tự nhiên vào mùa hè. Nhà ga này cũng đóng vai trò cửa ngõ quốc tế, kết nối Mons với Lille ở Pháp và nhiều tuyến tàu đến Brussels cùng các thành phố khác của Bỉ, và là điểm đến thú vị của hành khách trên hành trình du lịch châu Âu.

Tại Quảng Châu (Trung Quốc), Baiyun Station là một trong những trung tâm giao thông quan trọng nhất ở miền nam quốc gia này. Hoàn thành vào cuối năm 2023, công trình tầm cỡ này kết nối mạng lưới tàu cao tốc với hệ thống metro và bến xe buýt trong một tổ hợp liền mạch. Nhà ga này được thiết kế bởi công ty kiến trúc Nhật Bản Nikken Sekkei nổi bật với trần nhà cao, không gian rộng và ánh sáng tự nhiên tràn ngập. Ngoài chức năng giao thông, khu phức hợp còn tích hợp văn phòng, cửa hàng và các khu vườn đô thị, biến nhà ga thành một trung tâm mới của khu thương mại xung quanh.

Ngoại ô phía bắc Paris cũng góp mặt trong danh sách với Saint Denis Pleyel Station, nhà ga mới trên tuyến mở rộng của Paris Metro. Công trình được thiết kế bởi Kengo Kuma và studio Kengo Kuma & Associates, với nhiệm vụ kết nối ba khu dân cư khác nhau phía trên mạng lưới 48 đường ray dẫn về Gare du Nord. Điểm ấn tượng nhất là giếng trời khổng lồ sâu 28 mét, cho phép ánh sáng tự nhiên xuyên xuống tận sân ga. Thay vì bê tông và thép thường thấy, toàn bộ không gian được ốp gỗ tạo cảm giác ấm áp, đi kèm hơn 100 tác phẩm điêu khắc lấy cảm hứng từ nghệ thuật thời kỳ đồ đá cũ.

Một nhà ga khác của Paris cũng được vinh danh là Villejuif Gustave Roussy Station, nằm ở khu ngoại ô phía nam. Kiến trúc sư Dominique Perrault chọn kim loại làm vật liệu chủ đạo, tạo nên một không gian vị lai với nhiều sắc độ bạc, xám và đồng. Nhà ga hình trụ được bao phủ bởi mái kính đường kính 70 mét, cho phép ánh sáng tự nhiên chiếu xuống tận độ sâu gần 50 mét, và đây cũng là một trong những ga tàu điện ngầm sâu nhất nước Pháp.

Ở Trung Đông, Riyadh của Saudi Arabia cũng gây ấn tượng với hai công trình thuộc hệ thống Riyadh Metro, bắt đầu vận hành từ cuối năm 2024. Đầu tiên là KAFD Station được thiết kế bởi Zaha Hadid Architects. Mặt ngoài của nhà ga có những đường cong gợn sóng gợi hình ảnh gió sa mạc, tạo nên sự tương phản mạnh mẽ với các tòa nhà chọc trời xung quanh. Qasr Al Hokm Station do studio Snøhetta thiết kế lại mang phong cách gắn với truyền thống địa phương. Phần mái hình nón bằng kính phản chiếu ánh sáng và nhịp sống trên mặt đất xuống khu vực sân ga bên dưới. Bên trong, các bức tường phủ lớp đất sét theo phong cách kiến trúc Najdi tỏa ra ánh sáng dịu nhẹ, trong khi khu vườn ngầm lại mang cảm giác thư thái bất ngờ giữa lòng đô thị sa mạc.