IMMERSIVE HOUSE – VJ:MAZED: Khi sáng tạo trở thành nhịp thở của cộng đồng đô thị

Trong bối cảnh các lễ hội đô thị ngày càng chuyển mình từ không gian trình diễn sang không gian trải nghiệm, HOZO CITY TẾT FEST 2025 vừa diễn ra vào dịp Tết vừa qua tiếp tục định vị mình như một “phòng thí nghiệm văn hóa” mở. Tại đó, dịp lễ truyền thống như ngày Tết không còn giới hạn trong ký ức hay biểu tượng quen thuộc, mà trở thành một trạng thái sống đang diễn ra.

Với cấu trúc IMMERSIVE HOUSE gồm nhiều không gian nghệ thuật thị giác khác nhau, lễ hội dẫn dắt cộng đồng yêu nghệ thuật đi qua nhiều lớp trải nghiệm từ quan sát, cảm nhận đến nhập vai, trước khi bùng nổ ở chương cuối: VJ:MAZED - cuộc thi quy tụ 08 đội Visual Jockey. Ngoài những điểm nhấn thị giác kết hợp với âm thanh, đây còn là nơi các dòng chảy sáng tạo hội tụ, va chạm và tái cấu trúc ngay trong thời gian thực. Không gian VJ:MAZED vừa là sân chơi nơi những nhóm nghệ sĩ trẻ có cơ hội thử sức với nghệ thuật VJ, vừa giúp xoá nhoà ranh giới giữa nghệ sĩ và khán giả, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa truyền thống và hiện đại. Trong dòng chuyển động đó, tinh thần sáng tạo trở thành nhịp đập chung kết nối con người với thành phố, và thành phố với chính khả năng tự làm mới của mình.

WOWWEEKEND đã có dịp trò chuyện với chị Chị Trần Đỗ Quỳnh Lê - Giám đốc Điều hành HOZO CITY TẾT FEST & Nhà đồng sáng lập CITY TẾT FEST và chị Thuy-Tien Vo - Giám đốc Nghệ thuật X+P-collective, Festival Director và Giám đốc sáng tạo của HOZO CITY TẾT FEST 2025 về tính sáng tạo và yếu tố cộng đồng của sự kiện nghệ thuật độc đáo này.

CITY TẾT FEST luôn được nhìn nhận như một nỗ lực tái định nghĩa cách con người trải nghiệm Tết trong đô thị. Với chị, việc đưa VJ:MAZED vào lễ hội mang ý nghĩa gì trong hành trình đó? 

VJ:MAZED là một bước dịch chuyển rất rõ trong cách CITY TẾT FEST nhìn về Tết, không chỉ là ký ức hay nghi lễ, mà là một thời điểm để thành phố “tự làm mới mình”. Nếu trước đây lễ hội Tết nói chung thường giới thiệu những giá trị đã được định hình, thì VJ:MAZED đưa vào yếu tố đang diễn ra - đang biến đổi - đang được tạo ra ngay tại chỗ.

Đưa VJ:MAZED vào lễ hội không phải để trang trí thêm một hoạt động sáng tạo, mà để khẳng định rằng Tết cũng là thời điểm của những thực hành văn hoá mới, nơi thế hệ trẻ được tham gia và góp phần viết tiếp câu chuyện của thành phố.

Khi thành phố không còn được “nhìn” hay “nghĩ”, mà được “cảm nhận bằng nhịp đập”, chị kỳ vọng khán giả sẽ mang theo cảm xúc hay nhận thức gì sau trải nghiệm IMMERSIVE HOUSE?

Chúng tôi không kỳ vọng khán giả “nhận thức” theo nghĩa lý thuyết, mà mong họ cảm thấy mình đang ở bên trong một trạng thái sống của thành phố.

IMMERSIVE HOUSE được xây dựng như một trải nghiệm cảm giác: ánh sáng, âm thanh, dòng người, sự trống-đầy-chuyển động liên tục. Khi bên trong nó, khán giả có thể nhận ra rằng đô thị không phải là một khối bê tông cố định, mà là một cơ thể luôn thay đổi bởi chính sự hiện diện của mỗi người.

Cuộc thi quy tụ 8 đội Visual Jockey với cá tính rất khác nhau. Sự đa dạng này góp phần tạo nên hình ảnh “thành phố như một cơ thể sống” ra sao? Việc trao sân khấu cho các Visual Jockey trẻ có phải là một tuyên ngôn cho tinh thần mở và trao quyền sáng tạo mà CITY TẾT FEST theo đuổi?

Sự đa dạng của các đội VJ chính là hình ảnh thu nhỏ của đô thị: không đồng nhất, đôi khi va chạm, nhưng luôn chuyển động cùng nhau.

Chúng tôi không tìm kiếm một “giọng nói đại diện”, mà tạo điều kiện để nhiều giọng nói cùng tồn tại. Khi đặt các Visual Jockey trẻ vào trung tâm lễ hội, CITY TẾT FEST muốn gửi đi một thông điệp rõ ràng: văn hóa không phải là thứ chỉ được kế thừa, nó cần được trao quyền để tái tạo. Đây không phải là sân khấu dành riêng cho những gì đã được công nhận, mà là nơi thử nghiệm cho những khả năng mới của sáng tạo đô thị Việt Nam.

Nhìn về dài hạn, chị mong CITY TẾT FEST sẽ tiếp tục “thở” và tiến hóa như thế nào cùng đời sống đô thị Việt Nam? 

CITY TẾT FEST không đặt mục tiêu trở thành một sự kiện cố định về hình thức, mà là một nền tảng có thể thay đổi cùng xã hội. Mỗi năm, lễ hội cần phản ánh những gì đang diễn ra trong đời sống văn hoá đô thị, từ âm nhạc, ẩm thực, thiết kế, kiến trúc… cho đến những thực hành sáng tạo mới như VJ, multimedia exhibition hay các hình thức nghệ thuật lai.

Tôi mong CITY TẾT FEST sẽ luôn giữ được trạng thái “mở”: Mở với thế hệ sáng tạo mới, mở với cách trải nghiệm văn hoá mới và mở để thành phố tự kể câu chuyện của mình qua từng mùa lễ hội.

Trong tổng thể IMMERSIVE HOUSE, chị nhìn nhận VJ:MAZED giữ vai trò gì, đặc biệt khi Gian nhà III được thiết kế như điểm kích hoạt năng lượng?

Giải đấu VJ mở rộng năm nay giúp cho Immersive House sôi động hơn. VJ:Mazed tạo điều kiện cho việc chuyển đổi vai trò người xem-người sáng tạo được thực hiện, thúc đẩy tính tham gia vào lời mời đồng sáng tạo cởi mở mà Immersive House gởi đi.

Nếu hai gian nhà đầu khảo sát cấu trúc và trạng thái, gian cuối là nơi năng lượng được bung ra. Theo chị, cao trào trải nghiệm này ảnh hưởng như thế nào đến hành trình cảm xúc của khán giả?

Có một điều thú vị là Giải đấu VJ chỉ diễn ra hai buổi (bán kết và chung kết) trong tổng thể 5 ngày lễ hội , thời gian còn lại thì gian nhà này để trống. Sự vận hành time-based có tính gián đoạn và thoáng qua này một mặt phù hợp với thể loại VJ trình diễn theo thời gian thực ngay tại chỗ, một mặt trưng ra tính đa chiều, dài-ngắn, chìm-nổi khác nhau của bức tranh thực hành nghệ thuật đang vận động của thành phố. Khán giả tham dự vào hành trình Immersive House cũng sẽ được cài đặt vào trong sự lệch nhau đó.

Ánh sáng và âm nhạc tại Gian nhà III không vận hành độc lập, mà liên tục va chạm và khuếch đại lẫn nhau. Trong thực hành sáng tạo, sự “va chạm” này mang lại điều gì thú vị nhất?

Bất cứ sự va chạm nào cũng ảnh hưởng đến động lượng (momentum) và động năng (kinetic energy) của lực lượng tham dự vào sự va chạm ấy. Cũng như quy luật tự nhiên, trong thực hành sáng tạo, sự va chạm sẽ không thay đổi tổng động lượng, nhưng nó ảnh hưởng đến động lượng riêng, tức khả năng duy trì chuyển động và vận tốc chuyển động, của các lực lượng tham gia. Và đặc biệt nó sẽ ảnh hưởng đến động năng, tức là cảm giác đau (hay hưng phấn), đau ít hay đau nhiều. Với sự va chạm liên tục, bạn có thể hình dung sự chuyển động và năng lượng đã được san sẻ, đổi hướng tứ tung, một bức tranh mà những gì diễn ra trong nội tại của những lực lượng tham gia chuyển động chuyển hoá dữ dội hơn vẻ ngoài của nó. 

Với chị, khái niệm Thành phố hít thở đã được chuyển hóa như thế nào thành ngôn ngữ thị giác và âm thanh trong VJ:MAZED?

Ta đã được “thấy” hơi thở của thành phố qua âm sắc của các tiếng nói trẻ trong Giải đấu VJ này, nhưng ta cũng may mắn khi âm sắc ấy giữ được sự phù du (tồn tại trong khoảnh khắc), chết đi và sinh ra liên tục, vận động như hơi thở. Ta may mắn khi là khán giả của đúng khoảnh khắc đó thôi, đủ để ta trông đợi ngày mai những hơi thở khác.

VJ:MAZED đặt trình diễn như nhịp tim của IMMERSIVE HOUSE, nơi nhịp đô thị bị nén lại rồi bung ra. Chị mong khán giả sẽ cảm nhận được điều gì bằng cơ thể, thay vì chỉ bằng thị giác?

Bằng sự hiện diện và dự phần vào sự va chạm của âm và sắc, của tiếng nói và quan điểm, của năng lượng và hơi thở. 

08 đội Visual Jockey cùng điều phối năng lượng trong thời gian thực. Theo chị, ranh giới giữa “trình diễn” và “đồng kiến tạo” được thể hiện như thế nào trong không gian này?

Nó đang mập mờ. Sự mập mờ này đương hồi chạng vạng, giữa tốt và xấu, giữa sự hồ hởi của sáng tạo đơn thuần và suy tính thương mại. 

Sau HOZO CITY TẾT FEST và IMMERSIVE HOUSE, chị mong điều gì sẽ còn đọng lại lâu dài trong cộng đồng sáng tạo trẻ tham gia và trong ký ức của khán giả?

Niềm vui và niềm tin.