Giải mã sức hút của ẩm thực Bắc Âu

Từ những bữa tiệc smorgasbord nổi tiếng đến những món ăn truyền thống như leverplat, ẩm thực Bắc Âu hiện nay là một trong những bối cảnh ẩm thực nổi tiếng nhất thế giới, với hàng loạt nhà hàng đạt sao Michelin nhờ concept táo bạo và những đầu bếp tài năng. Tuy nhiên, hương vị ẩm thực Bắc Âu truyền thống cũng có tầm ảnh hưởng lớn đến đời sống ẩm thực toàn cầu, dù có thể nhiều thực khách không nhận ra điều này.

Trên thực tế, ẩm thực Bắc Âu chịu nhiều ảnh hưởng bởi địa lý, khí hậu và truyền thống ẩm thực của từng vùng. Tuy nhiên, vẫn có những điểm chung giữa ẩm thực Thụy Điển, Na Uy, Đan Mạch, Phần Lan và Iceland nhờ vào những nguyên liệu, gia vị, kỹ thuật bảo quản như sấy khô, hun khói, ngâm chua phổ biến.

Nhiều người coi ẩm thực Bắc Âu là những bữa tiệc thịnh soạn gồm nhiều món ăn ấm áp để thích ứng với thời tiết mùa đông dài và lạnh lẽo. Nhưng cũng có những món ăn đơn giản và cân bằng trong đời sống ẩm thực khu vực này. Đầu tiên, những nguyên liệu cơ bản của ẩm thực Bắc Âu truyền thống đều đến từ vùng này như hải sản hay sản phẩm lên men từ sữa. Những triết lý nấu nướng nơi đây tập trung vào sự cân bằng, đủ dinh dưỡng và nguyên liệu tươi ngon. Đây cũng là xu hướng mới của ẩm thực đương đại thế giới khi tiếp cận chế độ ăn lành mạnh từ nguồn nguyên liệu phong phú của địa phương.

Người Bắc Âu đặc biệt ưa chuộng cá, ngũ cốc nguyên hạt, quả mọng và một loạt các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. Trong khi nhiều loại cá như cá hồi, cá trích, cá tuyết và cá thu đóng vai trò quan trọng trong ẩm thực Bắc Âu, các loại rau củ như khoai tây, cà rốt, củ cải và củ dền thường được dùng trong súp, món hầm và các món ăn kèm, quả mọng gồm mâm xôi, quả việt quất và quả mâm xôi đen thường được dùng trong các món tráng miệng, mứt, nước sốt và đồ uống, ngũ cốc và bánh mì lúa mạch đen cũng được sử dụng hàng ngày, sản phẩm từ sữa như bơ, phô mai và sữa chua thường có trong nước sốt và món tráng miệng, và kem chua là món ăn kèm phổ biến trong nhiều món ăn. Ngoài ra, các loại thịt như thịt lợn, thịt bò, thịt cừu và thịt thú rừng được bảo quản bằng kỹ thuật như hun khói, ướp muối hoặc ngâm chua trước khi chế biến cũng rất được ưa chuộng tại đây. Những món ăn phổ biến của ẩm thực Bắc Âu có thể là gợi ý tuyệt vời cho thực đơn những ngày mùa đông năm nay.

Æbleskiver

Món ăn nhẹ hình cầu này có tên mang nghĩa "lát táo" trong tiếng Đan Mạch. Đây là loại bánh đơn giản, có thành phần tương tự bánh crepe, nhưng phần nhân bên trong nhẹ và xốp tương tự như bánh pudding Yorkshire. Người Đan Mạch thường thưởng thức loại bánh này vào mùa lạnh, ăn kèm mứt từ các loại quả mọng, phủ đường bột và ăn kèm với siro hoặc mứt. Người Bắc Âu vốn thích thưởng thức cà phê, nên không lạ lùng khi món ăn này thường được dùng kèm cafe cho một bữa xế đúng nghĩa.

Smørrebrød

Được mệnh danh là món ăn quốc dân ở nhiều vùng ở Bắc Âu, Smørrebrød là sự sáng tạo độc đáo khi kết hợp hài hoà những nguyên liệu địa phương, giữa bánh mì lúa mạch đen với đồ ngâm, và ai cũng có thể thử sức làm món ăn trưa nổi tiếng này. Tất cả những gì bạn cần có là bánh mì lúa mạch đen (rugbrød), thịt nguội hoặc cá hun khói, pho mát hoặc paté, kèm những loại rau quả lên men khác nhau. Smørrebrød có nguồn gốc từ thế kỷ 19, khi bữa trưa là bữa ăn chính trong ngày của nông dân Đan Mạch. Sau khi ăn xong, họ thường lấy bánh mì quệt những gì còn sót lại trên đĩa để ăn hết, hoặc phủ chúng lên trên bánh. Ngoài ra, Smørrebrød cũng được biết đến với cái tên sandwich mở bởi nó chỉ có một lớp bánh bên dưới chứ không kẹp nhân giữa hai lớp bánh.

Köttbullar

Món thịt viên chiên truyền thống của Thụy Điển, thường được ăn kèm với mứt hoặc việt quất đỏ sốt kem, khoai tây luộc hoặc khoai tây nghiền, và nhiều loại thảo mộc khác nhau. Người Thuỵ Điển nói rằng công thức để có món Köttbullar ngon nhất chính là tình yêu của người chế biến, nhưng tất nhiên, vẫn có một công thức chung: Thịt viên, trứng, vụn bánh mì và hành tây, nêm nếm bằng hỗn hợp gia vị "Piffi allkrydda", bao gồm hạt tiêu, ớt bột, hạt cần tây, cỏ xạ hương và các nguyên liệu khác. Nhờ những quầy đồ ăn trong cửa hàng IKEA, Köttbullar giờ đây trở thành "đại sứ" của ẩm thực Thuỵ Điển ở nhiều nơi trên thế giới.

Gravlax

Đây có lẽ là một trong những món ăn độc đáo nhất ở Bắc Âu, và tôn vinh những kỹ thuật bảo quản thực phẩm ấn tượng của người dân nơi đây. Gravlax về cơ bản là món "cá hồi chôn" được ướp với rất nhiều thì là và muối. Món ăn có hương vị lên men đặc trưng của phương pháp chôn, hợp với nước sốt béo ngậy, bánh mì đen, trứng, bánh khoai tây chiên và các loại quả mọng. Món này cũng thích hợp để làm món Smørrebrød.

Kanelbulle

Triết lý sống cân bằng của người Bắc Âu nằm ở sự cân bằng, không quá nhiều và cũng không quá ít. Vì thế, họ ít khi phải suy nghĩ đến áp lực ăn nhiều bánh ngọt thì sẽ béo. Trên thực tế, họ chính là những nghệ sĩ bánh ngọt tài năng, và cả nghệ sĩ của việc thưởng thức bánh ngọt. Bánh quế cuộn giờ đây đã chạm đến mọi ngõ ngách trên thế giới, nhưng tinh thần độc đáo của loại bánh này chỉ có thể được lột tả hoàn chỉnh trong một cửa hàng cà phê cho những buổi fika. Từ những nguyên liệu đơn giản như bột mì men ngọt, quế, trứng, đường, bơ, miếng bánh dai nóng hổi có thể khiến tâm trạng phấn chấn ngay lập tức.