Từ Vương Gia Vệ đến Quentin Tarantino: Những khoảnh khắc Giao thừa hay nhất lịch sử điện ảnh

Giao thừa là một khoảnh khắc mong manh, khi chỉ vài giây ngắn ngủi, nhưng mang theo sức nặng của cả một năm đã qua và những kỳ vọng cho năm sắp tới. Cũng vì thế, Giao thừa trở thành "nàng thơ" hoàn hảo của nghệ thuật, nơi thời gian vượt khỏi giới hạn những con số để chứa đựng những xúc cảm phức tạp nhất của con người. Thời khắc hội tụ của ký ức, hy vọng, tiếc nuối và khát khao tái sinh đó cũng là không gian lý tưởng để xúc tác những cao trào mới. Với điện ảnh, đây cũng là không gian để thành phố lên đèn, con người tìm đến bên nhau cho những buổi hội hè, những lời tạm biệt, hay đơn giản là khoảnh khắc yêu thương.

Từ những con phố New York rực rỡ ánh đèn, những căn hộ Paris cô đơn, cho đến Tokyo lặng lẽ trong mùa đông, Giao thừa trên màn ảnh rộng trong những bộ phim về Giao thừa hay nhất của lịch sử điện ảnh là cách nhắc nhở người xem rằng: Tất cả đều có thể, khi Giao thừa đến!

When Harry Met Sally… (1989)

Ít có bộ phim nào gắn liền với Giao thừa trong tâm trí khán giả như When Harry Met Sally… của đạo diễn quá cố Rob Reiner. Một đôi bạn thân từng là oan gia ngõ hẹp nhận ra tình yêu của mình trong khoảnh khắc cuối năm, tại một bữa tiệc đêm giao thừa ở New York. Harry chạy xuyên qua thành phố để nói với Sally rằng anh yêu cô, không phải vì cô hoàn hảo, mà vì tất cả những gì thuộc về cô.

Ở cuốn phim này, Giao thừa trở về với bản sắc vốn có, nơi nụ hôn, tình yêu và sự lãng mạn, nhưng theo cách không thể tinh tế và thực tế hơn. Sau tất cả hoài nghi, sợ hãi và vòng vo, tất cả những gì hai nhân vật chính cần là một chất xúc tác, một thời điểm chuyển giao và ranh giới khiến họ phải thành thật với chính mình.

Happy Together (1997)

Dù không đặt toàn bộ câu chuyện vào đêm giao thừa, Happy Together là hiện thân của tinh thần khoảnh khắc Giao thừa, với sự kết thúc và khởi đầu lặp đi lặp lại của thời gian, không gian, và mối quan hệ giữa con người với con người. Giao thừa ở đây mang tính ẩn dụ. Ở đó, khoảnh khắc cuối năm xuất hiện như các điểm chạm cảm xúc, nơi hai nhân vật chính luôn đứng trước lựa chọn quay lại hay bước tiếp.

Bộ phim danh tiếng của đạo diễn người Hồng Kông Vương Gia Vệ không cần đến pháo hoa để khắc hoạ hình ảnh và cảm xúc của thời khắc chuyển giao. Nó hiện diện trong nhịp điệu thời gian đứt đoạn, trong ánh đèn neon Buenos Aires, trong những cái ôm dù đang diễn ra nhưng đã nhuốm màu hoài niệm. Tác phẩm mang đậm dấu ấn điện ảnh Hong Kong cuối thập niên 1990 khi sống trong cảm giác mất phương hướng, trước ngưỡng cửa của thay đổi lịch sử.

The Apartment (1960)

Đô thị có vẻ ồn ào và đông đúc, nhưng nó lại là nơi chứa đựng hoàn hảo cho những kẻ cô đơn. Bộ phim của đạo diễn Billy Wilder đặt Giao thừa vào trọng tâm, một nhân vật chính gây hài nhưng thấm đẫm nỗi buồn hiện sinh. Nhân vật C.C. Baxter (Jack Lemmon) trải qua đêm cuối năm trong căn hộ trống trải, trong khi người phụ nữ anh yêu lại đi dự tiệc với người đàn ông khác.

Giao thừa có thể là niềm vui và hứng khởi với nhiều người, nhưng không phải tất cả. Họ là những công dân ẩn mình trong sự im lặng của những căn phòng đô thị, họ sống cùng sự nhỏ bé và lạc lõng của chính mình. Nhưng chính từ nỗi cô đơn ấy, bộ phim mở ra một hy vọng mong manh ở khả năng lựa chọn lại cuộc đời, sống tử tế hơn, và yêu một cách đúng đắn hơn. The Apartment là minh chứng rằng điện ảnh không cần những đại cảnh để khắc họa Giao thừa, chỉ cần một căn phòng, một chai rượu vang, và những tỉnh thức nội tại.

Millennium Mambo (2001) – Hou Hsiao-hsien

Trong khoảnh khắc Giao thừa có một không hai - ngưỡng thiên niên kỷ mới, Millennium Mambo mở đầu bằng lời tự sự của nhân vật Vicky (Thư Kỳ) khi cô hồi tưởng về cuộc đời mình vào những năm đầu 2000. Khi đó, Giao thừa không chỉ là đêm cuối năm, mà là ranh giới lịch sử của cả một thế hệ trẻ châu Á. Dù không tập trung vào một đêm giao thừa cụ thể, bộ phim thấm đẫm cảm giác “cuối - đầu”, một phản ánh biểu tượng của sự kết thúc thế kỷ cũ và sự bối rối trước tương lai mơ hồ.

Đạo diễn Hầu Hiếu Hiền sử dụng nhịp điệu chậm, những cảnh quay dài, ánh sáng xanh lạnh của các club ở Đài Bắc để tạo nên một bầu không khí lưng chừng, nơi thời gian trở nên mơ hồ, không có điểm đầu và cuối. Trong thế giới ấy, Giao thừa hiện diện như một cảm giác kéo dài vô tận, chứa đựng những hoài niệm về quá khứ và sự trống rỗng khi nghĩ đến tương lai, giữa mong muốn bỏ lại quá khứ và nỗi sợ bước sang ngày mới. Millennium Mambo kể câu chuyện của những con người trẻ tuổi đối diện với câu hỏi không có lời đáp, một cảm xúc hiện sinh đặc trưng của làn sóng điện ảnh New Wave Đài Loan.

Four Rooms (1995)

Nếu Giao thừa thường gắn với lãng mạn và suy tư, Four Rooms lại chọn cách tiếp cận ngược lại khi nhấn mạnh vào cảm giác hỗn loạn, phi lý và mang thẩm mỹ hậu hiện đại. Bốn đạo diễn nổi tiếng Quentin Tarantino, Robert Rodriguez, Allison Anders và Alexandre Rockwell kể bốn câu chuyện khác nhau, cùng diễn ra trong một khách sạn vào đêm giao thừa.

Ở đó, Giao thừa là bối cảnh cho bữa tiệc của sự điên rồ, nơi các quy tắc xã hội tạm thời bị tháo bỏ. Four Rooms cho thấy một khía cạnh khác của Giao thừa, khi không phải ai cũng bước vào năm mới với sự trang nghiêm. Đôi khi, đó là đêm mà con người cho phép bản thân trở nên ngớ ngẩn, sai lầm, và trở về với bản thể chính mình.

Boogie Nights (1997)

Đạo diễn nổi tiếng Paul Thomas Anderson đặt một trong những cảnh đáng nhớ nhất của Boogie Nights vào đêm giao thừa năm 1980. Khi mọi người đang tiệc tùng, đếm ngược, và chìm trong ảo giác lạc quan của một thập kỷ mới, nhân vật Dirk Diggler lại bước vào một chuỗi sự kiện dẫn đến sự sụp đổ.

Khoảnh khắc Giao thừa trong Boogie Nights là một biểu tượng của chuyển giao lịch sử trong văn hoá đại chúng, nơi thời đại phóng túng kết thúc, nhường chỗ cho những những năm tháng u tối hơn. Tất cả được tái hiện qua chất liệu như âm nhạc, ánh đèn, pháo hoa và sự tương phản gay gắt với hiện thực trần trụi của cuộc sống, một ảo tưởng của sự khởi đầu.

Carol (2015)

Carol của đạo diễn Todd Haynes tái hiện Giao thừa không thông qua cao trào kịch tính, mà ở những khoảng lặng tinh tế trong mối quan hệ của nhân vật chính. Đêm cuối năm trong phim trôi qua với những ánh nhìn, những câu nói chưa trọn vẹn, và cảm giác chờ đợi điều gì đó mơ hồ, không hứa hẹn. Sức nặng cảm xúc của bộ phim chạm đến trái tim nhiều khán giả, và khiến bộ phim trở thành một diễn ngôn âm thầm về tình yêu và hy vọng.

Tokyo Godfathers (2003)

Bộ phim Anime của Satoshi Kon kể câu chuyện về ba người vô gia cư tìm thấy một em bé bị bỏ rơi vào đêm giao thừa tại Tokyo. Trong cái lạnh cuối năm, họ bắt đầu một hành trình kỳ lạ để tìm lại gia đình cho đứa trẻ.

Trong bộ phim, khoảnh khắc Giao thừa mang màu sắc nhân văn sâu sắc, một thông điệp giản đơn nhưng chẳng bao giờ lỗi thời. Giao thừa giờ đây là một phép màu đời thường, nơi những con người bị xã hội lãng quên tìm lại giá trị của mình.

About Time (2013)

Dù không hoàn toàn xoay quanh Giao thừa, About Time có nhiều phân đoạn đáng nhớ diễn ra trong những đêm cuối năm. Bộ phim đặt câu hỏi giản dị nhưng sâu sắc, rằng nếu có thể quay ngược thời gian, ta sẽ thay đổi điều gì?

Giao thừa trong About Time không phải là dịp để có những thay đổi lớn lao, mà để trân trọng những khoảnh khắc nhỏ bé như một cái ôm, một bữa tối gia đình, một ngày bình thường được sống trọn vẹn. Đây cũng là một trong những bộ phim hiếm hoi khiến Giao thừa trở thành triết lý sống, thay vì chỉ là bối cảnh, dù có thể loại tình cảm hài lãng mạn.