Đồi gió hú - bộ phim xứng đáng xem nhất Valentine năm nay?
Kể từ khi được xuất bản vào giữa thế kỷ 19, câu chuyện về tình yêu và thù hận của Emily Brontë đã thu hút sự chú ý của không biết bao nhiêu thế hệ người hâm mộ và cũng đồng thời khiến giới phê bình phải bối rối. Với bút danh "Ellis Bell", tiểu thuyết "Wuthering Heights" (Đồi gió hú) của Emily Brontë đã nhận ý kiến trái chiều ngay từ thời điểm xuất bản vào năm 1847. Có người chỉ trích, có người mê mệt, cuốn sách tồn tại trên văn đàn như một ví dụ hoàn hảo về sức mạnh của văn chương trong việc khuấy động những cảm xúc phức tạp nhất của người đọc.
Câu chuyện tình bi kịch nhất nhì văn học Anh
Dù với giọng văn đẫm chất thơ, cuốn sách chưa bao giờ được miêu tả là một tiểu thuyết lãng mạn. Cũng giống với tình yêu thực tế không thể chỉ có hoa hồng. Những cung bậc sâu sắc, khó định nghĩa, đôi khi mãnh liệt đến tuyệt vọng, đôi khi tàn nhẫn đến huỷ diệt của tình yêu được nữ nhà văn trẻ lồng ghép tuyệt vời qua thiên chuyện tình giữa Catherine Earnshaw và Heathcliff và câu chuyện giữa hai gia đình sống trên vùng đồng hoang Yorkshire. Màu sắc u ám tự nhiên của bối cảnh và của bản chất câu chuyện tình này cũng khiến "Wuthering Heights" được đánh giá là một tác phẩm kinh điển của thể loại Gothic. Ba năm sau khi cuốn tiểu thuyết được xuất bản, Nữ tiểu thuyết gia nổi tiếng của "Jane Eyre" - Charlotte Brontë đã tiết lộ danh tính thực sự của tác giả. Ellis Bell thực chất không phải là một người đàn ông, mà là bút danh của em gái bà Emily Brontë.
Câu chuyện của "Wuthering Heights" có thể là câu chuyện của bất cứ ai, diễn ra ở bất cứ thời điểm nào. Dù bị nhiều nhà phê bình "ghét bỏ", cuốn sách này vẫn là một thành công độc đáo của văn chương Anh kể từ thế kỷ 19 cho đến tận ngày nay. Tuy nhiên, Emily Brontë chưa bao giờ được chứng kiến thành công của cuốn tiểu thuyết duy nhất của mình khi bà qua đời ở tuổi 30, chỉ khoảng một năm sau khi "Wuthering Heights" được xuất bản. Với ngòi bút của một thiếu nữ trẻ về chuyện tình yêu, "Wuthering Heights" dường như mang đến điểm nhìn của phụ nữ trong tình yêu theo cách ít ai có thể hình dung. Họ gắn chặt với ý nghĩ rằng đàn ông luôn mạnh mẽ trong mối quan hệ, và người yếu đuối chắc chắn phải là phụ nữ. Thành kiến trong tiểu thuyết cũng là thành kiến ba chị em nhà Brontë phải đối mặt khi quyết định trở thành những tiểu thuyết gia, đến mức cả ba khi mới xuất bản sách đều phải lấy bút danh nam. Định kiến này cũng khiến nhân vật nữ trong tiểu thuyết được quan tâm hơn cả, nhờ vào sự khác biệt về cảm xúc trong thời đại Victoria đòi hỏi những khuôn mẫu nhất định, và khả năng tạo nên câu chuyện tình ám ảnh lồng ghép yếu tố siêu nhiên cũng như thù hận.
Vùng đồng hoang Yorkshire mà Brontë miêu tả sống động trong tiểu thuyết cũng chính là không gian bà và các anh chị em sống từ thời thơ ấu. Cậu bé mồ côi Heathcliff - nhân vật hấp dẫn nhất trong tiểu thuyết cũng khuấy động văn đàn chỉ bời vì không ai biết nguồn gốc của nhân vật này. Một “đứa trẻ du mục” có thể đến từ Ireland, Tây Ban Nha, Ấn Độ, hay thậm chí là người gốc Phi, vấn đề chủng tộc cũng là một trong những yếu tố khiến "Wuthering Heights" dường như đi trước thời đại, và mang tính kết nối với độc giả đương đại.
Từ ngôn ngữ đến màn ảnh
Dù văn đàn không biết nên nghĩ sao về "Wuthering Heights", màu sắc Gothic và tính bi kịch của tình yêu trong cuốn sách trở thành kho tàng khổng lồ để điện ảnh khai thác. Trên thực tế, cuốn sách đã được nhiều đạo diễn chuyển thể thành phim điện ảnh và truyền hình, đáng chú ý nhất là bộ phim của William Wyler ra mắt vào năm 1939 với sự tham gia của Laurence Olivier trong vai Heathcliff và Merle Oberon trong vai Catherine. Bộ phim năm 1992, với Ralph Fiennes và Juliette Binoche thủ vai chính, hàng loạt phim truyền hình liên tục được đài BBC làm lại. Phiên bản điện ảnh mới nhất của đạo diễn Andrea Arnold ra mắt vào năm 2011, nhưng không gặt hái được nhiều thành công.
Dù có hấp dẫn thế nào hay phù hợp với điện ảnh ra sao, dường như tình yêu và sự tàn khốc của ái tình trong "Wuthering Heights "vẫn khiến nhiều nhà làm phim ngần ngại khi quyết định chuyển hoá tiểu thuyết lên màn ảnh. Một số bản chuyển thể phim và truyền hình đã bỏ qua hoàn toàn nửa sau của cuốn sách, có lẽ vì sự tàn bạo và phức tạp của nó. Thậm chí bộ phim đoạt giải Oscar năm 1939 của William Wyler cũng kết thúc ngay sau cái chết của Catherine. Bộ phim năm 1970 của Robert Fuest với sự tham gia của Timothy Dalton cũng kết thúc bằng cái chết của cô, hay bộ phim năm 2011 của Andrea Arnold cũng dành phần lớn thời lượng màn ảnh cho Catherine và Heathcliff lúc trẻ, và xoay quanh tình yêu nhiều hơn là tuyệt vọng. Việc cắt bỏ đồng nghĩa với 18 năm cốt truyện bị lãng quên, cái kết trở nên nhẹ bẫng, và khiến câu chuyện tình này chỉ có thể được kể lại thấu đáo trên nền tảng truyền hình có nhiều thời lượng hơn.
Giờ đây, nữ đạo diễn người Anh Emerald Fennell đã chuẩn bị xong phiên bản của chính mình. Một tham vọng chưa từng có, nhưng với một tên tuổi gắn với nhiều tranh cãi về tư duy điện ảnh như Emerald Fennell, đây lại là thử thách đầy thú vị và càng kích thích sự tò mò của công chúng. Ra mắt chính thức vào dịp Valentine 2026, ngày 13/2, đây là lời khẳng định chắc nịch về nhu cầu kể một câu chuyện tình yêu chẳng bao giờ lỗi thời trong dịp lễ Tình nhân. Nhưng với Emerald Fennell, điều gì cũng có thể xảy ra. Dưới bàn tay đạo diễn tài năng và không khiên cưỡng này, tình yêu có thể trở thành cơn ác mộng, người xấu có thể trở thành thiên thần, và những nút thắt thì chẳng ai có thể đoán được.
Chỉ sau hơn nửa thập kỷ làm đạo diễn, Emerald Fennell có lẽ chưa bao giờ để công chúng ngơi nghỉ bàn tán. Theo một cách nào đó, bối cảnh này cũng khá giống với lịch sử của chính cuốn sách Wuthering Heights. Bộ phim đầu tay của cô, Promising Young Woman (2020) kể về Cassie (Carey Mulligan), một phụ nữ ngoài 30 tuổi bỏ học trường y, người thực thi công lý theo kiểu tự phát để tưởng nhớ người bạn đã khuất của mình là một cú "hit" phòng vé và với giới phê bình bởi khả năng kết hợp tài tình giữa hài kịch đen tối với yếu tố kịch tính. Chủ đề trả thù và nữ quyền được tái hiện qua sự hài hước châm biếm và phong cách siêu thực, trở thành làn gió mới của điện ảnh thế giới, khẳng định Fennell là một đạo diễn đầy tiềm năng và giúp cô thu về năm đề cử giải Oscar và một giải Oscar cho Kịch bản gốc xuất sắc nhất.
Chủ đề về sự ám ảnh và bất bình đẳng tiếp tục được đạo diễn này khai thác trong Saltburn (2023) với doanh thu phòng vé thậm chí ấn tượng hơn và nhiều ý kiến trái chiều hơn của giới phê bình về sự kỳ quặc của nhân vật. Nhìn qua lịch sử làm phim của Emerald Fennell, chẳng khó hiểu khi chỉ vừa công bố dự án Wuthering Heights, người hâm mộ tiểu thuyết, người thích điện ảnh, người thích cô... tất cả đều đứng ngồi không yên. Nhất là khi dàn diễn viên được công bố, với hai cái tên tưởng chẳng liên quan đến những nhân vật trong tiểu thuyết: Margot Robbie trong vai Catherine Earnshaw và Jacob Elordi trong vai Heathcliff, đặc biệt còn có diễn xuất của nữ diễn viên người Mỹ gốc Việt Hồng Châu trong vai Dean. Tranh cãi xoay quanh sắc tộc, tuổi tác, trang phục hay yếu tố gợi cảm của các diễn viên chính ngay lập tức khiến dự án được quan tâm. Thực tế, sau khi trailer bộ phim tung ra, doanh số bán sách đã tăng 132%.
Đáng xem nhất mùa Valentine này?
Fennell chia sẻ trong nhiều bài phỏng vấn rằng cô thực chất không chuyển thể tiểu thuyết, mà đang làm phiên bản của riêng mình, bởi cuốn sách này quá phức tạp. Và câu chuyện tình yêu cấm đoán thời quá khứ có thể được làm mới để phù hợp với người xem đương thời. Cấu trúc phi tuyến tính, nhiều lớp và nhiều người kể chuyện, cũng như thời gian luân chuyển liên tục giữa quá khứ và hiện tại trải dài khoảng 30 năm khó để truyền tải qua màn ảnh rộng. Nhưng, đó không phải lý do duy nhất.
Sau buổi chiếu thử, Fennell có vẻ đã không khiến người xem thất vọng. Những phản hồi về kỹ thuật như thiết kế bối cảnh và trang phục tuyệt đẹp, kỹ thuật quay phim ấn tượng... Ngoài ra, cũng chỉ có Emerald Fennell mới có thể đem âm nhạc của Charli XCX vào một câu chuyện tình yêu kinh điển của thời Victoria. Hoài nghi về diễn xuất hai nhân vật chính? Họ có thể chính là cặp đôi Valentine người xem cần cho mùa lễ năm nay, nhờ vào sự ăn ý trong việc thể hiện cùng nỗi khát khao của tình yêu và khả năng diễn xuất được đánh giá cao. Cách tiếp cận táo bạo thông qua bối cảnh và thiết kế trang phục mang đến cảm nhận mới mẻ hơn về câu chuyện tình yêu xưa cũ. Ở đó, đam mê, khát khao, đau khổ đều có thể được thể hiện sống động qua những bộ trang phục, hay phần nhạc nền.
Ngoài cảm giác lạc quan về số phận bộ phim ngày ra rạp, không ai có thể làm ngơ rằng, nếu kỳ vọng một phiên bản phim giống hệt sách, đây sẽ không phải là bộ phim dành cho họ. Nhưng nếu đề cao nghệ thuật thứ bảy, và nhìn Wuthering Heights như một chủ đề về đam mê mãnh liệt của tình yêu nói chung, đây chắc chắn sẽ là lựa chọn tuyệt vời cho ngày lễ tình nhân, dù kết cục chuyện tình này có ra sao, bởi không phải ngẫu nhiên có tuyên bố rằng, đây "Chuyện tình vĩ đại nhất thế giới" trên poster bộ phim.