Tản mạn về xe cổ: Một thú chơi sưu tầm lắm công phu

Những người yêu xe ở Việt Nam từng dõi theo hơn 100 chiếc ô tô cổ được giới sưu tầm trong nước và quốc tế lái đến Khu du lịch Đại Nam (Thành phố Hồ Chí Minh) vào đầu năm 2024, trong một buổi giao lưu khởi động cho hành trình qua 4 quốc gia Đông Nam Á được tổ chức bởi Câu lạc bộ Xe cổ Rally The Globe (Anh quốc) nổi tiếng thế giới.

Sự xuất hiện rầm rộ của những chiếc xe đượm màu thời gian đó một lần nữa khuấy động những tâm hồn đam mê xe cổ ở Việt Nam, khi những chiếc ô tô có tuổi đời hàng chục, thậm chí hàng trăm năm, được trau chuốt tỉ mỉ, đã trở thành tâm điểm khi xuất hiện, thu hút sự chú ý đặc biệt bởi nét cổ kính riêng. Phía sau mỗi chiếc xe cổ là sự kỳ công săn tìm và theo đuổi để sở hữu và thực sự cầm lái trải nghiệm - Một hành trình tưởng chừng nhàn nhã mà lại đòi hỏi nhiều công sức, tâm huyết và quan trọng hơn cả, là đam mê từ người sưu tầm.

Chơi xe cổ: Nỗi khổ "ngọt ngào"

Với nhiều người, xe cổ chưa được tu sửa chẳng khác gì "ve chai". Nhưng với người giàu đam mê và hiểu rõ giá trị xe cổ, hành trình săn lùng tìm mua những chiếc xe "ve chai" quý hiếm đó vừa hấp dẫn, vừa lắm gian nan, vì lỡ chậm chân là không còn cơ hội sở hữu vì đã có người khác tranh mua trước - không giống như tậu xe mới chỉ cần xuống tiền là mua được. "Xe chọn chủ chứ không phải chủ chọn xe", chơi xe cổ không chỉ đòi hỏi người sưu tầm phải kiên trì săn lùng xe, tìm tòi phụ tùng thay thế, công phu trong chuyện tu sửa, mà còn phải có duyên mới "tậu" được xe. Đó là chưa kể "nằm gai nếm mật" khi đưa xe đi đăng kiểm lưu hành.

Khó khăn đầu tiên sau khi sở hữu xe cổ là hành trình "săn" phụ tùng để tân trang lại chiếc xe đó. Bởi lẽ, với những dòng xe "cao niên", hầu hết đã ngừng sản xuất, để tìm đủ những mảnh ghép còn thiếu và hoàn thành công đoạn “dọn xe” là cả một hành trình dài gian nan. Những cỗ máy già nua, nhiều lúc "đỏng đảnh" hỏng hóc là chuyện khó tránh khỏi, đòi hỏi người chơi xe phải đam mê, tâm huyết và đủ kiên nhẫn để theo đuổi.

Có người chấp nhận phục chế xe cổ ở mức đảm bảo được chuyện vận hành, thậm chí phải thay đổi động cơ để mạnh mẽ hơn. Nhưng cũng có người khắt khe hơn, quan niệm xe cổ phải nguyên "zin" mới là trọn vẹn. Với những người đề cao tính nguyên bản, hành trình săn lùng từng con ốc, từng món phụ tùng đúng với đời xe đòi hỏi không ít thời gian và kiến thức, nếu không sẽ tốn thêm nhiều khoản ngoài dự tính. Khó khăn nhiều cũng đi kèm niềm hân hoan lớn. Niềm vui của người sưu tầm đôi khi là khoảnh khắc mua được xế cổ "hàng hiệu" còn nguyên vẹn hầu hết bộ phận quan trọng như động cơ, bánh xe, bình điện,... Thậm chí những xe hiệu còn "nguyên đai nguyên kiện", đặc biệt là màu sơn nguyên bản, vẫn đáng giá cả một gia tài.

Xe càng cổ càng khó tìm phụ tùng - những bộ phận tưởng chừng nhỏ nhặt mà lại giúp chiếc xe trọn vẹn hơn, không thể thay bằng hàng mới hoặc "nhái". Để đáp ứng "cơn khát" phụ tùng nguyên bản của cộng đồng xe cổ, nhiều chợ phiên đã ra đời, trở thành nơi trưng bày xe, vừa trao đổi, cung cấp các linh kiện, phụ kiện đa dạng, hấp dẫn giới sưu tầm tìm đến săn tìm các phụ tùng hiếm có để thay thế sửa chữa cho "báu vật di động” của mình. Chợ phiên cũng là dịp để cộng đồng người chơi giao lưu, kết nối và chia sẻ đam mê và kinh nghiệm, bàn luận kiến thức về nhiều loại xe cổ.

Thế giới riêng của nhà sưu tầm

Dù đối mặt với muôn vàn “nỗi khổ” trong hành trình chơi xe, nhưng như nhiều thú chơi độc đáo khác, sau bao khó khăn và thử thách, xe cổ cũng mang lại niềm vui riêng cho những người trót mê mẩn những giá trị xưa cũ. Đó có thể là những câu chuyện xoay quanh chiếc xe cổ, hay cái "duyên" của chủ nhân với chiếc xe. Bởi lẽ, không chỉ là câu chuyện về tài chính, mà đôi khi phải có quyết tâm bền bỉ cộng một chút may mắn thì chủ xe mới rước được xế cổ yêu thích về bộ sưu tập cá nhân. Vì thế từng chiếc xe đều thú vị theo cách riêng, không có chiếc nào giống chiếc nào.

Mỗi người sưu tầm đều có phong cách riêng, tùy gu thẩm mỹ và khả năng tài chính. Có người theo đuổi vì đam mê, vì phong trào. Có người mua xe để trưng bày hay cất kho để thể hiện đẳng cấp. Có người sẵn sàng bỏ tiền mua một chiếc xe cổ đắt gấp nhiều lần giá trị nguyên bản vì quá đam mê. Có người chơi kỹ đến mức chỉ chọn sưu tầm số ít dòng xe, vừa tham gia các hội nhóm yêu thích dòng xe đó để tìm hiểu sâu sắc từng chiếc xe trong bộ sưu tập của mình. Có người kinh doanh nghiêm túc nhờ vốn am hiểu về xe cổ.

Với người chú tâm sưu tầm, xe cổ là món đồ vô giá và có sự kết nối cảm xúc riêng, nên quyết định bán lại cho người khác chẳng hề dễ dàng. Đặc biệt với những mẫu xe không còn sản xuất theo năm tháng, có thiết kế và cấu tạo xưa cũ mà người sưu tầm đánh giá là đẹp hơn thiết kế đương đại ở mọi khía cạnh, nhất là khi lái xe cổ trên phố và nhận được sự chú ý của nhiều người đi đường.

Hành trình với những chiếc xe cổ cũng đòi hỏi người sưu tầm phải tìm tòi học hỏi để chọn cho mình một loại xe theo ý thích, và thường sẽ trải nghiệm nhiều dòng xe khác nhau trước khi tìm được "nàng thơ" đích thực. Đó có thể là thiết kế hợp mắt, hay tính năng vận hành đặc biệt. Để phục hồi xe về trạng thái nguyên bản, người chơi có lúc phải nhờ đến người quen phương xa, các thành viên khác trong cộng đồng xe cổ tìm mua giúp các phụ tùng nguyên bản để làm cho xe hoàn thiện hơn, tạo nên những kết nối giàu cảm xúc hơn giữa người với người và với xe.

Điểm chung của không ít người chơi xe cổ là tình yêu hoài niệm, muốn sở hữu những tạo vật lưu dấu thời gian, gắn liền miền ký ức xưa, đôi lúc đánh giá cao giá trị văn hóa hơn cả giá trị vật chất. Xe cổ sẽ là bộ môn khó "chơi" nếu thiếu cá tính và đam mê - động lực chính dẫn lối nhiều người cuốn vào hành trình sưu tầm và phục chế xe cổ. Để phục vụ cho trải nghiệm với chiếc xe, không chỉ phục dựng nguyên bản để trưng bày, người chơi có thể trang bị thêm các thiết bị để phục vụ cho việc đi xa và giải trí nhưng vẫn đảm bảo không phá vỡ thiết kế ban đầu. Để rồi vào mỗi dịp cuối tuần, chủ xe lại tận hưởng niềm vui cầm lái chiếc xe do chính tay mình phục dựng, vi vu trên những cung đường thơ mộng, hay tạo cảm giác tò mò cho đối tác khi sử dụng xe cổ làm phương tiện di chuyển trong những chuyến gặp gỡ kinh doanh, các sự kiện quảng bá thương hiệu.

Đầu tư xe cổ cũng lắm công phu

Xe cổ có thể chỉ là thú chơi thỏa đam mê với một số người, nhưng lại là khoản đầu tư với người khác khi xe gia tăng giá trị theo thời gian. Tiêu chí chọn mua xe cổ khi đó cũng khắt khe hơn, chẳng hạn xe có thâm niên trên 30 năm, sự đặc biệt về thời điểm xuất xưởng lẫn kiểu dáng công nghệ, là phiên bản giới hạn có số lượng sản xuất ít ỏi, những cỗ xe đã từng giành chiến thắng tại các giải đua nổi tiếng, hay từng được sở hữu bởi người nổi tiếng,...

Chọn đầu tư vào mẫu xe nào, dòng xe nào vẫn đòi hỏi vốn am hiểu nhất định. Ngày nay, khi thông tin ngày càng được chia sẻ rộng rãi, người sưu tầm có thể dễ dàng so sánh giá cả và tình trạng xe hơn thời trước đây, giúp cho thú chơi xe cổ trở thành nét văn hóa ghi dấu nhiều đam mê tìm tòi và đầu tư xe cổ như món tài sản tích lũy dần trở thành xu hướng.

Đại sứ văn hóa xuyên biên giới

Không chỉ xuất hiện trong đời sống hàng ngày như một phương tiện di chuyển "độc lạ", xe cổ cũng trở thành một "đại sứ văn hoá" qua các hoạt động giao lưu giữa những người đam mê trong nước và quốc tế.

Như trong dịp đoàn xe cổ 26 chiếc của Câu lạc bộ Xe cổ Rally The Globe đến Việt Nam vào đầu năm 2024 để tham dự hành trình “Road to Hanoi Marathon” qua 4 nước Đông Nam Á, những người yêu xe cổ Việt Nam đã có cơ hội giao lưu sâu sắc với những người bạn ngoại quốc chung đam mê qua những xế cổ độc lạ. Rất nhiều mẫu xe cổ hiếm có thuộc sở hữu của người Việt đã cùng xuất hiện tạo nên một khung cảnh ấn tượng.

Từ câu chuyện về những người sưu tầm xe cổ sẵn sàng đánh đổi thời gian, tiền bạc và công sức để được sống với sở thích của mình, mới thấy thú chơi xe cổ vừa kỳ công, vừa cần đam mê mãnh liệt, và một khi gắn bó sẽ khó "dứt" ra, bởi sự gắn kết đến từ những giá trị về tinh thần là không thể cân đo đong đếm.