5 thức trà Việt cho một mùa Tết an yên

Thưởng trà - Một thú vui tao nhã đã trở thành hồn cốt văn hóa đẹp đẽ của người Việt những khi Tết đến xuân về. Ấy là thức quà ý nghĩa thay cho lời chúc tân xuân hoặc để mở đầu cho những câu chuyện đong đầy thương mến. Cùng điểm qua 5 loại trà Việt với 5 sắc thái khác nhau, song đều cùng chung ở điểm chạm ký ức nghìn đời và sự gắn kết tình cảm lặng thầm mà thiêng liêng. 

Trà sen Tây Hồ

Thường được biết đến với danh xưng “Thiên cổ đệ nhất trà”, trà sen Tây Hồ chính là bảo chứng cho niềm tự hào về văn hóa truyền thống của mảnh đất nghìn năm văn hiến. Sự đắt giá của phẩm trà hảo hạng này đến từ quá trình chế biến công phu của những nghệ nhân Quảng An.

Theo đó, linh hồn của thức quà trên nằm ở sen Bách Diệp - một loại sen đặc trưng có màu hồng nhạt với hàng trăm cánh và mang hương thơm dịu nhẹ. Để thu hoạch sen, người làm trà phải lặn lội ra hồ từ sáng sớm, thậm chí khi ánh mặt trời còn chưa ló dạng vì đây là thời điểm hương sen vào độ chín muồi nhất. 

Tiếp đến, những người thợ sẽ bắt tay vào việc tách cánh hoa để lấy nhụy và gạo sen. Công đoạn này cần thực hiện tỉ mỉ để không làm gạo sen vỡ nát. Gạo sen khi đã tách xong sẽ được đem ướp với trà. Hai lớp trà và gạo sen được trộn xen kẽ nhau rồi đem đi ủ kín. Quá trình này thường kéo dài suốt 21 ngày với 7 lần vào hương và 7 lần sấy để cho ra một mẻ trà tuyệt hảo. Càng ướp lâu, hương thơm thanh tao của sen càng thấm đẫm vào từng sợi trà.

Sự cầu kỳ trong nghệ thuật pha trà sen Tây Hồ còn phản ánh cung cách tinh tế của người Hà thành. Cụ thể, trà phải được pha trong ấm bằng đất nung truyền thống. Nước pha trà không nên quá sôi gắt, chỉ vừa đủ nóng để đánh thức vị. Ấn tượng khi thưởng thức là chút vị chát nơi đầu lưỡi nhưng sau đó là hậu vị ngọt ngào rất lâu. Ta có thể cảm nhận được cả hương sen trong ngần tựa như còn vương lại sương sớm. 

Trà Shan tuyết 

Được xem là đặc sản trứ danh của Tây Bắc, trà Shan tuyết kết tinh từ những cây chè cổ thụ có trăm năm tuổi đời tại những vùng cao như Sơn La, Hà Giang, Lai Châu, Yên Bái. Do tồn tại trong bối cảnh sương mù bao phủ dày đặc và khí hậu lạnh buốt mà cây chè phát triển chắc khỏe, chất trà từ đó cũng đậm nội lực và giàu hương vị.

Điểm nổi bật nhất của trà Shan tuyết nằm ở búp trà. Búp to, dày, trên bề mặt phủ những sợi trà trắng xám và ngọc ngà như tuyết. Để có được hình dáng như thế, người thợ phải cần mẫn chế biến cả ngày đêm. Trước đó, thời gian thu hoạch Shan tuyết cổ thụ cũng phải ròng rã vài tháng, dài hơn so với những loại trà thông thường. Đồng thời, trà được sản xuất hoàn toàn theo phương pháp thủ công truyền thống. Vì lẽ đó trà Shan tuyết luôn sở hữu chất lượng vượt trội, rất lý tưởng để làm quà tặng ngày Tết.

Khi pha, nước trà có màu vàng sánh như mật ong cùng với hương thơm thanh thoát của hoa rừng và sương gió. Sự tổng hòa tinh tế này tiếp tục được nâng tầm bởi vị trà “tiền chát hậu ngọt” làm mê đắm hồn người.  

Cũng với điều kiện thổ nhưỡng thuận lợi mà từ trà Shan tuyết nguyên bản, người thợ còn “thai nghén” ra những dòng khác nhau như trà Shan tuyết vùng Sùng Đô, trà Shan tuyết Pai Mutan, hồng trà Red shan cổ thụ, trà cổ thụ Tà Xùa… Mỗi dòng đều mang một hương vị riêng biệt nhưng đều cộng hưởng để làm nên giá trị tinh túy cho thức quà thanh sơ của vùng sơn cước.

Trà xanh Thái Nguyên

Trà xanh Thái Nguyên được thu hoạch và chế biến tại những vùng trà trù phú của tỉnh miền núi Bắc Bộ này như Tân Cương, Trại Cài, La Bằng, Khe Cốc. Nhờ vào khí hậu mát mẻ, độ ẩm cao và kỹ thuật trồng lâu năm của người dân, từ một thức uống dân dã, trà xanh Thái Nguyên đã trở thành một sản vật thượng hạng trong văn hóa Việt và được xuất khẩu ra thị trường quốc tế, tiêu biểu là các nước Pakistan, Ấn Độ, Trung Quốc, Iran…

Ngoài ra, điều kiện tự nhiên ở từng vùng trồng cũng sản sinh ra nhiều dòng trà xanh Thái Nguyên khác nhau. Trong đó, trà móc câu xếp vào loại phổ biến nhất. Sở dĩ có tên gọi như vậy là vì loại trà này có cánh cong nhẹ như lưỡi câu và phủ trên mình lớp lông tơ mượt mà. Khi pha, nước trà ánh vàng xanh trong trẻo và phảng phất hương thơm dịu dàng của cốm non. 

Tinh tế hơn một bậc là trà nõn tôm - dòng trà được hái theo quy chuẩn 1 tôm, 1 lá. Cánh trà khô xoắn đều, có màu xanh sẫm ánh bạc. Khi pha, nước trà sáng và mềm hơn, hương thanh, không gắt. Vị chát gần như chỉ thoáng qua, để rồi đọng lại nơi cuống họng là hậu ngọt đậm đà.

Đặc biệt, phải kể đến trà đinh - dòng trà đắt đỏ nức tiếng của trà xanh Thái Nguyên. Trà đinh được làm từ 1 phần nõn tươi nhất được hái trên búp non vào sáng sớm. Do chỉ có thể chế biến bởi những nghệ nhân tài hoa mà loại trà này được xếp vào nhóm cao cấp. Khi pha, nước trà trong, màu xanh vàng nhạt, hương thanh khiết và rất sạch. Vị trà gần như không chát, hậu ngọt kéo dài, tinh tế và sâu.

Trà cung đình Huế

Được xem là “báu vật” của vùng đất cố đô, trà cung đình Huế khi xưa chỉ dành riêng cho bậc vua chúa trong chốn kinh thành. Không chỉ gây ấn tượng với hương vị thơm ngon, loại trà này còn có tác dụng tốt trong việc bồi bổ long thể và điều hòa tâm trí.

Theo đó, trà cung đình Huế là sự phối trộn của hơn 10 loại thảo mộc quý như: cam thảo, hoài sơn, đại táo, hạt sen, kỷ tử, quế chi, la hán quả… Sau khi chọn ra những nguyên liệu tinh tuyển, nghệ nhân sẽ đem sao vàng hạ thổ rồi chế biến theo công thức gia truyền để làm nên phẩm trà hoàng gia này. 

Điều thú vị là trà cung đình Huế có nhiều dòng khác nhau, song có 3 loại nổi bật, bao gồm: trà Quý Phi - kết tinh từ 17 loại thảo dược, có hương vị thanh mát, dịu nhẹ, hỗ trợ làm đẹp da, giữ dáng và cải thiện giấc ngủ; trà Minh Mạng - dòng trà dành riêng cho phái mạnh, có tác dụng bổ thận tráng dương và rất thích hợp để dùng sau bữa ăn tối; trà Mẫu Hậu - loại trà cực kỳ đắc lực trong việc hỗ trợ điều trị chứng cao huyết áp, đau đầu, mất ngủ thường gặp ở người cao tuổi.

Chính vì mang trong mình giá trị truyền thống tốt đẹp cũng như có nhiều lợi ích cho sức khỏe, trà cung đình Huế chắc chắn sẽ là món quà Tết thể hiện trọn vẹn tấm lòng thành của người tặng.

Trà đen Bảo Lộc

Trà đen Bảo Lộc đại diện cho sự mạnh mẽ và hoang dại của miền đất đỏ khi được sinh trưởng trên cao nguyên Di Linh. Do được thiên nhiên ưu đãi mà cây trà phát triển ổn định, từ đó cho ra đời những mẻ trà đen chất lượng và thơm lừng.

Trà đen Bảo Lộc khá độc đáo khi được tạo nên từ quá trình oxy hóa hoàn toàn, nhờ vậy mà loại trà này sở hữu sắc đỏ hổ phách vô cùng quyến rũ. Khi nếm thử, ta sẽ cảm nhận được vị chát vừa phải nhưng khá thoáng, tiếp đến là hậu vị ngọt vừa, đủ để đọng lại cảm giác dễ chịu nơi cuống họng. Trà có sự hòa quyện giữa hương trái cây chín mọng và hương mộc mạc của gỗ khô. 

Với loại trà này, ta có thể uống nguyên chất hoặc dùng kèm bánh mứt nhẹ mà vẫn giữ được sự cân bằng. Đặc biệt, trà đen Bảo Lộc còn là nguyên liệu lý tưởng để pha chế những thức uống được người trẻ ưa chuộng ngày nay như trà sữa, trà trái cây hay trà macchiato. Cộng với lợi ích sức khỏe tuyệt vời cho tim mạch, đây chắc chắn sẽ là món quà Tết chan chứa sự ấm áp và thân tình.