Ngày 19/11 vừa qua, bức hoạ "Portrait of Elisabeth Lederer" của hoạ sĩ người Áo Gustav Klimt đã được bán với mức giá kỷ lục là 236,4 triệu USD tại phiên đấu giá Soheby's New York, khiến đây trở thành tác phẩm nghệ thuật đắt thứ hai từng được bán đấu giá và là tác phẩm nghệ thuật hiện đại đắt nhất được bán đấu giá. Sau phiên đấu giá chỉ có 6 người diễn ra trong 20 phút, thế giới nghệ thuật một lần nữa được dịp hào hứng không chỉ bởi một tác phẩm quan trọng của một trong những hoạ sĩ hiện đại danh tiếng nhất xuất hiện trước công chúng một lần nữa, mà còn bởi giá trị khổng lồ mà mỹ thuật hiện đại tiếp tục chứng minh.

Trong thế giới nghệ thuật luôn biến động, các nhà sưu tập ngày càng mạo hiểm để vượt khỏi giới hạn truyền thống để không quá phụ thuộc vào uy tín lịch sử, mà thể hiện tầm nhìn đầu tư hay sưu tập thông qua những tác phẩm hiện đại có thẩm mỹ gần gũi hơn với thời đại. Xu hướng này khiến các phiên mua bán nghệ thuật từ nhiều nhà đấu giá và tổ chức nghệ thuật uy tín luôn thu hút sự chú ý của công chúng, với những kỳ vọng về các kỷ lục mới sẽ tiếp tục định hình lại thị trường nghệ thuật. Trong nhiều năm trở lại đây, nghệ thuật hiện đại cũng chứng minh sức hút lớn của mình. Về cơ bản, nghệ thuật hiện đại bao gồm các tác phẩm nghệ thuật trong giai đoạn từ những năm 1860 đến những năm 1970, được thể hiện qua nhiều phong cách và triết lý nghệ thuật trong giai đoạn này. Thuật ngữ "Modern Art" hướng đến gạt bỏ truyền thống của quá khứ để không giới hạn thử nghiệm, tập trung vào khám phá vật liệu, chức năng mới của nghệ thuật, cũng như tránh xa tính tường thuật và mang tính trừu tượng nhiều hơn. Nghệ thuật hiện đại bắt đầu với các họa sĩ hậu ấn tượng như Vincent van Gogh, Paul Cézanne, Paul Gauguin, Georges Seurat hay Henri de Toulouse-Lautrec và tiếp cận bối cảnh nghệ thuật Mỹ sau khi Thế chiến thứ 2 bùng nổ.

Những thương vụ mua bán đắt giá nhất trong lịch sử nghệ thuật dưới đây một lần nữa chứng minh giá trị của chủ nghĩa hiện đại với thế giới nghệ thuật nói chung và ý nghĩa nhân loại nói riêng.

Interchange - Willem de Kooning (1955)

Năm 1955, một trong những hoạ sĩ trừu tượng tiên phong của nước Mỹ Willem de Kooning hoàn thành tác phẩm "Interchange", một tác phẩn được thực hiện trong nhiều năm nhằm tái hiện các nghiên cứu hình tượng liên quan đến phụ nữ. Bức hoạ khởi nguồn từ triển lãm cá nhân của ông vào năm 1953 tại New York, gồm những bức tranh về chủ đề phụ nữ như "Woman I", "Woman III", "Woman V" hay "Two Women with Still Life". Đến năm 1955, de Kooning ngừng vẽ hình người, thay vào đó, sử dụng các hình ảnh trừu tượng về kiến ​​trúc và cộng đồng tại New York, và "Interchange" ra đời như vậy.

Tác phẩm nổi bật với những nét vẽ cử chỉ nhanh trên vải, khắc họa một người phụ nữ ngồi trên ghế được trừu tượng hoá qua hình ảnh khối hình trụ, cái tên "Interchange" lấy từ vùng gần trung tâm New York nơi hoạ sĩ sống vào thời điểm đó. Bức hoạ ban đầu được bán với giá 4.000 USD, sau đó, được Quỹ David Geffen bán cho Kenneth C. Griffin với giá 300 triệu USD vào tháng 9/2015 và chính thức trở thành bức tranh hiện đại đắt nhất lịch sử.

The Card Players - Paul Cézanne (1895)

Được coi là một kiệt tác của trường phái hậu Ấn tượng, và là một trong những bức vẽ hiếm hoi trong bộ sưu tập gồm bốn bức vẽ độc quyền của danh hoạ người Pháp Cézanne. Tác phẩm từng thuộc về nhiều tổ chức nghệ thuật như Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, Bảo tàng Orsay, Bảo tàng Courtauld và Quỹ Barnes. Tác phẩm đặc trưng phong cách Cézanne này thuộc loạt tranh "Người chơi bài " và được cho là bức tranh cuối cùng mà họa sĩ vẽ và được mô tả là "bức tranh u ám nhất, giản lược nhất và thiết yếu nhất".

Tầm quan trọng của tác phẩm cũng gắn với bản thân sức ảnh hưởng của hoạ sĩ. Cézanne đã truyền cảm hứng cho trường phái Lập thể và là khởi đầu sớm của nghệ thuật trừu tượng, và bức tranh này không chỉ có ý nghĩa với những phiên đấu giá mà còn với lịch sử nghệ thuật hiện đại. Bức hoạ được Gia đình Hoàng gia Qatar mua với giá hơn 250 triệu USD< biến đây trở thành bức hoạ hiện đại có giá cao thứ hai trên thế giới, và ở thời điểm đó, "làm đảo lộn thị trường nghệ thuật hiện đại". Giờ đây, bức tranh được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Qatar, bên cạnh một số tác phẩm nổi tiếng của Rothko, Warhol và Hirst. Theo đồn đoán của giới nghệ thuật, Guy Bennett - cựu giám đốc bộ phận nghệ thuật Ấn tượng và Hiện đại toàn cầu của Christie's, cũng góp phần vào thương vụ kỷ lục này.

Portrait of Elisabeth Lederer - Gustav Klimt (1914-1916)

Bức vẽ vừa lập kỷ lục đấu giá mới đây - "Portrait of Elisabeth Lederer" chính thức trở thành bức tranh hiện đại đắt thứ ba trong lịch sử nghệ thuât. Ở bức hoạ đầy mộng mơ và là một trong những tác phẩm cuối đời này, hoạ sĩ nổi tiếng người Áo thuộc trường phái tượng trưng Gustav Klimt lột tả nhân vật Elisabeth ở độ tuổi 20 trong chiếc váy dài màu trắng bồng bềnh, được nhiều nhà nghiên cứu nghệ thuật nhìn nhận giống với kiểu dáng gợi nhớ đến kiểu quần ống rộng - vốn là mốt mới nhất thời bấy giờ. Trang phục của nhân vật cũng gây ấn tượng với chiếc khăn choàng voan trắng có họa tiết hoa và ánh mắt biểu cảm sự yên bình xen lẫn say mê, cùng với hình ảnh tấm thảm Lederer kết hợp tông màu hồng cam đậm với đường viền đen và trắng gợi nhớ đến thiết kế của Josef Hoffmann cho Wiener Werkstätte, hay những vòng tròn màu xanh lá cây và trắng trên thảm gợi nhớ đến ngọc bích Trung Quốc và các nhân vật châu Á trong bức vẽ, minh chứng của ảnh hưởng nghệ thuật Đông Á tới Klimt.

Lịch sử của bức tranh cũng có thể là yếu tố khiến người sưu tầm muốn sở hữu đến vậy. Bức họa đã bị Đức Quốc xã cướp bóc và gần như bị thiêu rụi trong một trận hỏa hoạn trong Thế chiến thứ hai, nhưng vào năm 1948, được trả lại cho chủ sở hữu Lederer là Erich cho đến cuối đời, trước khi được bán vào năm 1983. Năm 1985, bức tranh trở thành một phần trong bộ sưu tập nghệ thuật cá nhân của Leonard A. Lauder, người thừa kế của tập đoàn xa xỉ Estée Lauder, và ông đã trưng bày nó tại nhà riêng ở Đại lộ số 5, New York và trở thành một trong hai bức chân dung toàn thân của Klimt hiện vẫn thuộc sở hữu tư nhân.

Nafea Faa Ipoipo? (When Will You Marry?) - Paul Gauguin (1892)

Tác phẩm sơn dầu trên vải của họa sĩ hậu ấn tượng người Pháp Paul Gauguin được ông vẽ vào năm 1892 trong chuyến thăm đầu tiên của Gauguin đến đảo Polynesia thuộc Pháp, khắc họa hai cô gái Tahiti ngồi cạnh một cái cây. Một biểu hiện của nền văn hoá xa xôi từng được giới nghệ thuật và học thuật phương Tây mê mệt trong giai đoạn này. Điểm đặc biệt là, Paul Gauguin qua đời trong cảnh trắng tay vào năm 1903.

Tác phẩm đã được Bảo tàng Nghệ thuật Kunstmuseum ở Basel (Thụy Sĩ) mượn trong gần nửa thế kỷ, và được gia đình Rudolf Staechelin bán riêng cho Sheikha Al-Mayassa bint Hamad Al-Thani vào tháng 2/2015 với giá gần 210 triệu USD, một trong những mức giá cao nhất từng được trả cho một tác phẩm nghệ thuật. Nhiều đồn đoán cho rằng, nhà sưu tập người Thụy Sĩ Rudolf Staechelin, một giám đốc điều hành đã nghỉ hưu của Sotheby's đã bán bức hoạ cho Bảo tàng Qatar với mức giá kỷ lục nói trên.

Number 17 -Jackson Pollock (1948)

"Bức tranh số 17A" là một tác phẩm trừu tượng biểu hiện của họa sĩ người Mỹ Jackson Pollock được vẽ vào năm 1948. Tác phẩm sơn dầu trên ván sợi gây ấn tượng với kỹ thuật nhỏ giọt đặc trưng của Pollock, được tạo ra bằng cách vẩy sơn lên một bề mặt nằm ngang, với lượng màu dồi dào màu vàng, xanh lam và đen tạo ra một vòng xoáy màu phức tạp. Ban đầu, những tác phẩm sử dụng kỹ thuật nhỏ giọt của Pollock vấp phải sự chỉ trích gay gắt của công chúng và khiến chúng có giá trị thấp trên thị trường nghệ thuật. Tuy nhiên, tác phẩm này đã được giới thiệu trong một bài báo trên tạp chí Life năm 1949 và góp phần đưa Jackson Pollock trở thành tên tuổi nổi bật của hội hoạ hiện đại Mỹ.

Bức hoạ giờ đây thuộc sở hữu của tỷ phú Kenneth C. Griffin, sau khi mua nó vào tháng 9/2015 từ David Geffen với giá 200 triệu USD, một mức giá phá kỷ lục vào thời điểm đó, và trở thành một trong những bức tranh hiện đại đắt nhất mọi thời đại.

Shot Sage Blue Marilyn - Andy Warhol (1964)

Nghệ sĩ Pop Art Andy Warhol nổi tiếng bởi niềm đam mê với Hollywood và sự danh tiếng. Vì thế, không khó hiểu khi ông coi Marilyn Monroe là hiện thân của sự quyến rũ kiểu Hollywood. Sau khi nữ diễn viên qua đời ở tuổi 36 vào tháng 8/1962, Warhol bắt đầu dự án nổi tiếng của ông, nhằm "bất tử hoá" cô với loạt tác phẩm thử nghiệm lụa vào ăm 1964. Các bức chân dung của Monroe lấy từ hình ảnh quảng cáo cho bộ phim Niagara năm 1953, gồm năm bức chân dung Marilyn trên các nền màu đỏ, cam, xanh nhạt, xanh xám và ngọc lam, và lưu trữ chúng tại The Factory - xưởng vẽ của ông trên Phố East 47 ở Manhattan.

"Shot Sage Blue Marilyn" được Christie's đấu giá tại New York vào ngày 9/5/2022 với mức giá 195 triệu USD, vượt kỷ lục bán bức tranh "Untitled" (1982) của Jean-Michel Basquiat với giá 110,5 triệu USD vào năm 2017 và trở thành một trong các tác phẩm nghệ thuật đắt giá nhất thế kỷ XX được bán trong một cuộc đấu giá công khai.

No. 6 (Violet, Green and Red) - Mark Rothko (1951)

No. 6 (Violet, Green and Red) của hoạ sĩ trường phái biểu hiện người Mỹ gốc Latvia Mark Rothko hoàn thiện vào năm 1951 khi ông đã ngoài bốn mươi. Giống như các tác phẩm khác của Rothko trong giai đoạn này, bức hoạ gồm những mảng màu rộng lớn ba dải màu chính, với một dải xanh lá cây hẹp nằm giữa hai mảng màu tím và đỏ được phân định bằng những sắc độ mờ ảo, không đồng đều, mỗi vùng màu chính trong ba vùng màu này được làm dịu đi ở các cạnh, với một số phần của tông màu nền lộ ra.

Rothko đã sáng tác nhiều phong cách khác nhau trong suốt sự nghiệp của mình, nhưng chính những tác phẩm nghệ thuật trường màu kiểu này đã trở thành phương pháp đặc trưng của ông, nhấn mạnh ở các biến thể và thử nghiệm về màu sắc nhằm đưa người xem đắm chìm trong những ý nghĩa trừu tượng của sắc màu, đồng nghĩa với tâm trạng của người nghệ sĩ.

Năm 2014, bức hoạ trở thành một trong những bức tranh đắt giá nhất được bán đấu giá. Năm 2024, tỷ phú Kenneth C. Griffin của Citadel LLC đã mua bức tranh với giá 195 triệu USD thông qua cuộc đấu giá riêng của Christie's. Rothko cũng được coi là một cơ hội đầu tư tuyệt vời cho các nhà sưu tập nghệ thuật hiện đại sau kỷ lục này.